2نمونه طرح درس آمادگی دفاعی متوسطه

 

بسمه تعالی                                                                                                                                                  نام درس: امادگی دفاعی                          سازمان اموزش و پرورش استان لرستان                   تاریخ :  موضوع  درس : حفاظت اطلاعات             اداره اموزش و پرورش..دلفان                      زمان : 90دقیقه  شماره ی طرح درس:                                      اموزشگاه :  سعادت                 مجری :اسدعبدالهیان
هدف کلی	اشنایی با اهمیت حفظ اطلاعات
اهداف رفتاری در سه حیطه شناختی عاطفی و روانی حرکتی	اطلاعات را تعریف کنید .  اطلاعات به چند دسته تقسیم می شوند .   اطلاعات نظامی را با ذکر مثال توضیح دهید .   اطلاعات غیر نظامی را با ذکر مثال توضیح دهید .  نامه حضرت علی (ع ) در نهج البلاغه شماره 53 به مالک اشتر در ارتباط با چیست ؟ بیان کنید .   چرا مساله حفاظت اطلاعات در جنگ و جهاد مو ضوع جدیدی نیست ؟ با ذکر مثال توضیح دهید .  حفاظت اطلاعات را تعریف کنید؟  علل ضرورت حفظ اطلاعات نظامی را نام ببرید  عوامل افشای اطلاعات نظامی را نام ببرید .   ضرورت همکاری با مراجع حفاظتی را بیان کنید .  حفاظت گفتار را با ذکر مثال توضیح دهید .   راه های افشای اسرار را نام ببرید .   افشای اسرار به طور نااگاهانه را بنویسید .  طبقه بندی اسناد و مدارک را توضیح دهید .   اسناد و مدارک به کلی سری را با ذکر مثال توضیح دهید .   اسناد سری را با اسناد به کلی سری مقایسه کنید و برای هر کدام مثال بزنید .    اسناد  خیلی محرمانه را با اسناد محرمانه مقایسه کنید .    سه اندرز حفاظتی را بیان کنید .    به نظر شما ایا حفظ همه انواع اطلاعات اهمیت و ارزش یکسانی دارد .    برای حفاظت اطلاعات چه راههایی غیر از راه حل های ذکر شده در کتاب پیشنهاد می کنید.    به نظر شما چرا باید از بیان مسائل خانوادگی در مجامع عمومی خودداری کرد در سه سطر نظر خود را                         بگویید .
روش تدریس	توضیحی ،  یاران در یادگیری

 

وسایل کمک اموزشی	کتاب درسی  گچ رنگی وتخته کلاسی  انواع پوسترهای مربوطه مثل رسانه های اطلاعاتی ماهواره دستگاه های شنود و حفظ زبان و.....
فعالیت های مقدماتی	ورود به کلاس سلام و احوال پرسی  برسی وضعیت فیزیکی و روان فرا گیران حضور و غیاب  بیان مناسب روز یا هفته  نوشتن شعار هفته بر روی تابلو با گچی رنگی ((من کثر کلامه کثر خطاوه)) هر کس که سخنش زیاد شد  خطا و اشتباهش زیاد می شود	زمان
		5 تا 10 دقیقه
ارزشیابی اغازین	در ابتدا برای سنجش رفتارورودی فرا گیران و میزان اطلاعات و اموخته های قبلی انها سوالات زیر را از انها می پرسیم .           اطلاعات  یعنی چه ؟          به چه کسی جاسوس می گویند ؟چرا؟         برای حفظ اطلاعات چه باید کرد؟         و...	5 تا 10 دقیقه
امادگی و ایجاد انگیزه	درست همان زمانی که فراگیران توجهشان به موضوع جلب شده است و هر کدام به سوالات ما پاسخی را ارائه می دهند و مشتاق شنیدن پاسخ سوالات  هستند برای ایجاد انگیزه و توجه بیشتر انها داستان زیر را برای انها تعریف می کنیم  که به نوعی پاسخ گویی به سوالات مطرح شده نیز می باشد : حذیفه بن یمان یکی از یاران پیامبر می گوید  شبی بسیار سرد با رسول خدا (ص) کنار خندق بودیم . پیامبر (ص) فرمود : « چه کسی حاضر است برود و از دشمن برای ما خبر بیاورد و چون پس از تکرار این جمله کسی داوطلب نشد مرا صدا کرد و دستور رفتن داد . پیامبر (ص) فرمود حذیفه برو ببین این قوم چه کردند ؟ ولی نه تیری بینداز و نه سنگی پرتاب کن . حذیفه می گوید من به پیامبر گفتم می ترسم ولی پیامبر فرمود نترس تو سالم بر می گردی و در بهشت هم کنار منی  حذیفه به راه افتاد و وارد اردوگاه دشمن شد و خود را بین ان ها جا داد . ابوسفیان برخاست و گفت : بترسید از نفوذ نیروگاه دشمن  هر کسی کنار دستی خود را بنگرد تا غریبه ای بین ما نباشد حذیفه می گوید من به هر دو طرف نگاه کردم و گفتم تو کیستی و ان ها خود را معرفی کردند معلوم شد برای ان ها که غریبه ای وجود ندارد وابو سفیان گفت ما نمی توانیم اینجا بمانیم شبی تاریک سرد طوفان شن در راه و همه خسته و گرسنه ایم  بهتر است حرکت کنیم و برگردیم . حذیفه باز گشت و خبر متواری شدن دشمنان اسلام را به پیامبر (ص) داد و .... در ادامه پوسترهایی را که راجع به حفظ زبان  انواع رسانه های اطلاعاتی و.... است را بر روی تابلو نصب می نماییم	10 دقیقه

 

ارائه ی  تدریس فعال	بعد از ایجاد این امادگی سوالاتی را که از قبل نوشته و تکثیر کرده ایم در بین فراگیران توزیع می کنیم یا می توانیم سولات را بر روی تابلوی کلاسی با خطی خوانا بنویسیم و از انها بخواهیم که به این سولات پاسخ گویند . تعداد سوالات حدودا چهار مورد می باشد و مدت زمان پاسخ گویی به طور انفرادی 10 دقیقه می باشد. از فراگیران می خواهیم فکر کنند و سپس پاسخ سوالات را بنویسند بعد از اتمام این مدت زمان از انها می خواهیم به بحث و تبادل نظر دو نفری پرداخته و به سوالات پاسخ دهند ویا پاسخ های خود را تکمیل کنند زمان لازم برای این مرحله نیز 10-5 دقیقه می باشد. پس از ان فراگیران در گروه های سه یا پنج نفری به بحث گروهی پرداخته و پاسخ های خود را اصلاح و تکمیل می نماید . مدت زمان این مرحله (بحث گروهی) 10 دقیقه مباشد که پس از اتمام این زمان نماینده هر گروه به مدت سه دقیقه پاسخ سوالات را به کلاس ارائه می دهد . مدت زمان این مرحله نیز 15 دقیقه می باشد که پس از ارائه بحث نمایندگان گروه ها نتیجه گیری توسط معلم یا مدیر یادگیری صورت می گیرد و مطالب مورد نیاز جهت تکمیل بحث ارائه می گردد. سوالاتی که مرحله معلم مطرح می کند . سوالات بنیادی و اساسی است که به عنوان نمونه می تواند چند مورد ان را اشاره کرد . اطلاعات را تعریف کنید و انواع ان را نام ببرید . حفاظت اطلاعات یعنی چه ؟ راه های حفظ اطلاعات را نام ببرید . از چه راه هایی اطلاعات افشا می شوند نام ببرید . ایا اطلاعات و اسناد همگی از نظر ارزش یکسان هستند ؟ مثال بزنید. و....	50 تا 60 دقیقه
خلاصه و جمع بندی	از انجائی که در این روش نکات مهم درس توسط فراگیران جمع بندی شده و ارئه می گردد از فراگیران می خواهیم علاوه بر مطالبی که گفته شد اگر نکته ای مهم در این ارتباط دارند بیان کنند و هم چنین برداشت های شخصی  خود را راجع به حفظ اطلاعات ذکر نمایند
ارزشیابی تکوینی	در پایان به منظور اگا هی از میزان یادگیری فراگیران از کل درس سوالاتی را از انها می پرسیم تا اگر اشکال و ابهامی در درک مطالب وجود دارد رفع گردد . سوالاتی مانند :  اسناد به کلی سری را تعریف کنید امار نیروها و امکانات نظامی یک کشور جزء کدام دسته طبقه بندی اسناد است ؟ چرا؟ توضیح دهید . راه های افشای اسرار به طور نا اگاهانه را نام ببرید . و....	5تا10 دقیقه
تعیین تکلیف	ضمن مطالعه ی درس برای جلسه اینده از فراگیران می خواهیم احادیثی را از ائمه ی اطهار و بزرگان دینی راجع به حفظ گفتار جمع اوری کرده و با خود به کلاس بیاورند همچنین درمورد راه های  حفظ اطلاعات از بین بردن اطلاعات به منظور عدم دسترسی دشمن به انها و .... مطالبی را در یک صفحه جمع اوری کرده و برای جلسه ی اینده با خود به کلاس بیاورند	5دقیقه

 

با سمه تعالي سازمان آموزش و پرورش استان لرستان نام درس: آمادگي دفاعي            اداره آموزش و پرورش ..دلفان                              تاريخ: ................. موضوع درس: اسلحه و نحوه عملكرد آن    آموزشگاه: سعادت                         زمان: 90 دقيقه شماره طرح درس : ................                                                                  دبیر:اسدعبدالهیان
اهداف كلي:	- آشنايي فراگيران با اسلحه و نحوه عملكرد آن - نسبت به شناخت انواع اسلحه علاقه مند شود. -       در ميدان تير از اسلحه بدرستي استفاده كند.
اهداف رفتاري	فراگير در پايان درس بايد بتواند: -       انواع اسلحه را نام ببرد. -       تاريخچه سلاح كلاشنيكف را توضيح دهد. -       سه كشور را كه از سلاح كلاشنيكف استفاده مي كنند نام ببرد. -       نام كشور سازنده سلاح كلاش را بيان كند. -       نام نوع تكميلي سلاح كلاش رابگويد. -       انواع سلاح كلاش را از نظر فنداق آن بيان كند. -       برد مفيد سلاح كلاش را بيان كند. -       متعلقات سلاح كلاش را نام ببرد. -       سه منظور از باز و بسته كردن سلاح را توضيح دهد. -       انواع مهمات كلاش را نام ببرد. -       فشنگ جنگي عادي را با جنگي رسام مقايسه و شباهتها و تفاوتهاي آن را بيان كند. -       كاربرد فشنگ آتش زا و رسام را بيان كند. -       فشنگ جنگي ثاقب را از فشنگ ثاقب انفجاري تشخيص دهد. -       ويژگي خاص فشنگ گازي را توضيح دهد. -       اعمال مكانيكي سلاح را توضيح دهد. -       چهار مورد از اصول ايمني در استفاده از سلاح را توضيح دهد. -       نحوه قلق گيري را با ترسيم شكل توضيح دهد. -       فشنگ جنگي عادي را از ساير فشنگها جدا كند. -       اصول مهم تير اندازي خوب را نام ببرد. -       در ميدان تير اصول تير اندازي را رعايت كند. -       حالتهاي تير اندازي را بيان كند. -       حالتهاي تيراندازي را دركلاس انجام دهد. -       نظر خود را در مورد استفاده و نگهداري بهتر سلاح بيان كند.
روش تدريس	توضيحي – نمايشي – پرسش و پاسخ
وسايل كمك آمزوشي	گچ –تابلو – چارت سلاح – ماكت اسلحه – كتاب درس- CD آموزشي
مدل كلاس	به شكل U
فعاليت مقدماتي	- ورود به كلاس – سلام و احوالپرسي – بررسي وضعيت فيزيكي و رواني فراگيران – حضور و غياب – بيان مناسبت روز يا هفته	5-10  دقيقه
ارزشيابي تشخيصي	- در ارتباط با درس چند سؤال از فراگيران پرسيده مي شود. - دو اسلحه را كه مي شناسيد نام ببريد. - نحوه كار با يك اسلحه را توضيح دهيد. - چگونه مي توان از يك اسلحه مراقبت نمود توضيح دهيد.	5-10  دقيقه
آمادگي و ايجادانگيزه	در ابتدا با نمايش CD در مورد اسلحه توجه فراگيران را به موضوع درس جلب مي نماييم.	5-10  دقيقه
ارائه تدريس	با توجه به ذهنيتي كه فراگيران نسبت به موضوع درس پيدا كرده اند در مورد دو نوع سلاح سازماني كلاش و    ژ 3 صحبت مي نماييم و با استفاده از چارتهاي مربوط به توضيح ويژگي هاي اسلحه كلاش و متعلقات آن      مي پردازيم. با استفاده از ماكت اسلحه قطعات اسلحه را از نزديك به فراگيران نشان داده و از آنها سؤالاتي در مورد اجزاء مهمات و نحوه كار با اسلحه مي پرسيم . با استفاده از تابلو و گچ رنگي سيبل و خال سياه را كشيده و نحوه قلق گيري را توضيح مي دهيم. در ادامه اعمال مكانيكي سلاح را توضيح داده و در صورتي كه فرصت باقي باشد نرم افزار مربوط به كار با اسلحه را دوباره نمايش مي دهيم.	30 دقيقه
خلاصه و جمع بندي	- با كمك فراگيران درس را جمع بندي مي كنيم و در صورتي كه نكته اي باقي مانده باشد به گفته هاي فراگيران اضافه مي كنيم.	10 دقيقه
ارزشيابي پاياني	- از چند نفر از فراگيران سؤالاتي راجع به درس امروز پرسيده مي شود - متعلقات اسلحه كلاشنيكف را نام ببريد. - سه مورد از علل بازديد اسلحه را نام ببريد. - قلق گيري را توضيح دهيد.	10 دقيقه
تعيين تكليف	- درس اين جلسه را مطالعه كنيد. - با هر وسيله اي كه در اختيار داريد ماكت يك اسلحه را بسازيد. - در مورد سلاح سازماني كشورهاي مختلف تحقيق كرده و گزارش تحقيق خود را به كلاس بياوريد.	5 دقيقه

 

 

بیداری اسلامی وموانع آن دراندیشه امام خمینی(ره)

قبل از انقلاب اسلامی در بسياری از كشورها و از جمله كشورهای اسلامی، گروه‌ها و جوانها و ناراضی‌ها و آزادی‌طلب‌ها با ايدئولوژی‌های چپ وارد ميدان می‌شدند، اما بعد از انقلاب اسلامی پايه و مبنای حركت‌ها و نهضتی‌های آزادی‌بخش اسلام شد. امروز درهر نقطه‌ای از دنيای وسيع اسلام كه جمعيت يا گروهی به انگيزه آزادی‌خواهی و ضديت با استكبار حركت می‌كنند، مبنا و قاعده كار و اميد و ركنشان، تفكر اسلامی است.

چكيده
مطالعه بيداری اسلامی و بررسی و تجزيه و تحليل آن از مدت‌ها پيش در دستور كار قدرت‌هايی قرار گرفته كه از آن احساس بيم و هراس داشته‌اند و هم اينان برای فهم و شناساسی بيداری اسلامی و يافتن راه‌های مقابله و انهدام و يا به انزوا كشاندن اين موج، تلاش‌های گسترده‌ای را شروع كرده‌اند. بسياری از صاحبنظران در پديده‌ی جنبش‌های اسلامی معاصر معتقدند كه انقلاب اسلامی ايران، يكی از عوامل مهم و تأثیرگذار در پيشبرد روند بيداری و آگاهی مسلمانان و ازدياد فعاليت‌های مؤثر در جوامع عربی و اسلامی بوده است.
حديث اين ماجرا را رهبر معظم انقلاب، اينگونه ترسيم كرده‌اند: «قبل از انقلاب اسلامی در بسياری از كشورها و از جمله كشورهای اسلامی، گروه‌ها و جوانها و ناراضی‌ها و آزادی‌طلبها يا ايدئولوژی‌های چپ وارد ميدان می‌‌شدند اما بعد از انقلاب اسلامی، پايه و مبنای حركت‌ها و نهضت‌های آزادی‌بخش، اسلام شد. امروز در هر نقطه‌ای از دنيای وسيع اسلام ـ‌ كه جمعيت يا گروهی، به انگيزه آزادی‌خواهی و ضديت با استكبار حركت می‌كندـ‌مبنا و قاعده كار و اميد و ركنشان تفكر اسلامی است.»

   برخی از موانع بيداری اسلامی از ديدگاه امام خمينی(ره) عبارت است از:

  1ـ تحريف اسلام و وارونه جلوه دادن مفاهيم دينی

  2ـ حكام كشورهای اسلامی

  3ـ‌تفرق

  4ـ تحجر و جمود مقدس‌نماها

  5ـ روشنفكرنماها

  6ـ آخوندهای وابسته به قدرتها و دنياطلب

مقدمه
بيداری اسلامی در دهه‌های اخير در كشورهای اسلامی و در بين مسلمانان ساير كشورها پديده‌ای است كه شگفتی آفريده است. مطالعه اين پديده و بررسی و تجزيه و تحليل آن از مدتها پيش در دستور كار قدرت‌هايی قرار گرفته كه از آن احساس بيم و هراس داشته‌اند و هم اينان برای فهم و شناسايی بيداری اسلامی و يافتن راه‌های مقابله و انهدام و يا به انزوا كشاندن اين موج؛ تلاش‌های گسترده‌ای را شروع كرده‌اند. نشست، كنفرانس، ميزگرد، مصاحبه و سمينارهای علمی با شركت صاحب‌نظران و انديشمندان در جهت شناسايی هر چه بيشتر گرايشات فزاينده دينی تنها بخشی از اين تلاش را نشان می‌دهد. سفارش كتاب، پايان‌نامه و فراخوان مقالات، بخش علنی ديگر اين كوشش است.
در بخش پنهان اين ماجرا، قطعا صدها پروژه مطالعاتی امنيتی و عملياتی در دستوركار سرويس‌های اطلاعاتی ـ امنيتی قدرتهای مخالف اسلام بوده و در حال اجرا می‌باشد كه احيانا برخی از اين عمليات به دلايلی آشكار شده است. اين تلاش گسترده همپای پيروزی انقلاب اسلامی ايران، در راستای محدود كردن اين تحول و جلوگيری از گسترش بيشتر بيداری اسلامی با حساسيت بيشتر و شدت مضاعفی پيگيری گرديد.  در همان سالهای نخست پيروزی انقلاب، سران كشورهای سلطه‌گر به موضع‌گيری و تهاجم عليه انقلاب پرداخته و راه مقابله با آن را در پيش گرفتند. زيرا كارشناسان و نظريه‌پردازان اين كشورها دريافته بودندكه انقلاب اسلامی ايران نقش اساسی در دامن زدن به شعله آزادی‌خواهی، استقلال‌طلبی، هويت‌جويی اسلامی و گسترش و تعميق آن در كشورهای ديگر دارد.

تأثیر انقلاب اسلامی دربيداری اسلامی

بسياری از صاحبنظران در پديده جنبش‌های اسلامی معاصر معتقدند كه انقلاب اسلامی ايران يكی از عوامل مهم و تأثیرگذار در پيشبرد روند بيداری و آگاهی مسلمانان و ازدياد فعاليت‌های مؤثر در جوامع عربی و اسلامی بوده است. نظريه تأثیرپذيری كشورهای اسلامی از انقلاب، مبتنی بر سخنان رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش و الگوبرداری آنان از انقلاب ايرانو مطالعه‌ی تحولات و رويدادهايی است كه در كشورهای اسلامی رخ داده است. امام خمينی خود بر اين نكته واقف بودند و به آن افتخار داشتند. «آوای انقلاب بزرگ ايران در كشورهای اسلامی و ديگر كشورها طنين‌انداز و افتخارساز است...» (1) همين نكته را خبرنگاری يك ماه قبل از پيروی انقلاب از امام سؤال می‌كند: «سوال: آيا فكر می‌كنيددامنه‌ی حوادث ايران به تركيه نيز كشيده شود؟  جواب: نهضت مقدس ايران نهضتی اسلامی است و از اين جهت بديهی است كه همه مسلمين جهان تحت تأثیر آن قرار می‌گيرند.» (2)

خودآگاهی مسلمانان به ويژه در كشورهای اسلامی از قدرت خويش، بازگشت به قرآن، تكيه به فرهنگ غنی اسلامی و الهام‌گيری از انقلاب ايران مسأله‌ای نبود كه هضم آن برای صاحبان قدرت آسان باشد. الكساندر هيك می‌گويد: «به نظر من خطرناك‌تر از اين (مشكلات بين‌المللی) عواقب گسترش بنيادگرايی اسلامی است كه در ايران پا گرفته و اكنون عراق و ثبات تمام رژيم‌های عرب ميانه‌رو را در منطقه تهديد می‌كند. اين پديده اگر از كنترل خارج شود منافع ابرقدرت‌ها را به خطرناك‌ترين وجه به مخاطره خواهد انداخت.» (3) الهام‌گيری مسلمانان از ايران همچنان در تدوين كتاب‌ها و تيراژ و حجم فروش اين دست از كتابها، و نيز در رسانه‌ها و مطبوعات چشمگير بوده است.

مجيب‌الرحمان شامی ـ روزنامه‌نگار

   «هيچ كس باور نداشت كه در عصر حاضر اصول اسلام، عملی باشد... انقلاب ايران جان تازه‌ای به انديشه اسلامی بخشيد و ثابت كرد كه اصول اسلامی كماكان كاربرد دارد و می‌تواند مبنای جامعه امروزی قرار گيرد....» (4). «مهمترين اثر و كار امام اين بود كه ديكتاتوری در اسلام مجاز نمی‌باشد. مردم حق انتخاب دارند و نمی‌توانحقوق ايشان را رعايت نكرد.» (5)

حسن سليمان ـ ‌امام مسجد كيپ تاون آفريقای جنوبی

  «الهام و الگو گرفتن از ايران به ويژه دركيپ تاون نقش بسزايی در براندازی رژيم آپارتاید ايفا نمود...» (6)

وی تأثیرگذاری امام را بر كشورها،‌ ناشی از اسلام می‌داند: «منشأ تفكرات انقلاب امام دين مبين اسلام بود. بدون شك اين تفكرات و هم‌چنين رهبری امام به مسلمانان خصوصا جوانان انگيزه مبارزه بخشيد...» (7)

دكتر شقاقی در كتاب «امام خمينی راه‌حل جديد جهان اسلام» روش انقلاب ايران را مؤثر دانسته و برای تداوم مبارزه، ‌انقلاب اسلامی ايران را شايسته پيروی، معرفی می‌كند. وی در بخشی از كتاب، امام را اينگونه معرفی می‌كند: «مظهر جريانی نو بود كه اسلام را به عنوان يك ايدئولوژی مطرح می‌كرد تا از طريق برپايی حكومت اسلامی، همه ابعاد زندگی و مشكلات آن را حل و فصل نمايد.» آنگاه كه روشنفكران و مبارزين برای تداوم كار خود و توجيه پيروان خويش به ناسيوناليسم و مكاتب فكری چپ‌گرايانه روی می‌آوردند،‌ انقلاب اسلامی را نمونه‌ای جديد از تمدن بشری دانسته كه: «پايان كار انديشه‌های لائيك و همه ديگر انواع انديشه‌هايی را كهمی‌خواستند جايگزين اسلام شوند اعلام كرد.» (8)

حديث اين ماجرا را رهبر معظم انقلاب اينگونه ترسيم كرده‌اند: «قبل از انقلاب اسلامی در بسياری از كشورها و از جمله كشورهای اسلامی، گروه‌ها و جوانها و ناراضی‌ها و آزادی‌طلب‌ها با ايدئولوژی‌های چپ وارد ميدان می‌شدند، اما بعد از انقلاب اسلامی پايه و مبنای حركت‌ها و نهضتی‌های آزادی‌بخش اسلام شد. امروز درهر نقطه‌ای از دنيای وسيع اسلام كه جمعيت يا گروهی به انگيزه آزادی‌خواهی و ضديت با استكبار حركت می‌كنند، مبنا و قاعده كار و اميد و ركنشان، تفكر اسلامی است.» (9)

امام بنيان ارزش‌های مادی را در دنیا لرزانيده است. رهبر كمونيست كشوری دوردست،با قدرت مادی بالا و دارای پيشرفت‌های زياد، می‌گويد: خواهش می‌كنم كتابی درباره اسلام بدهيدتا مطالعه كنم.»

   ... امروز نماينده مجلس يك كشور مادی كه هفتاد سال بر مبنای ماترياليسم ديالكتيك اداره شده است به من می‌گويد: «به بركت امام شما، در پارلمان كشورم، سخنرانی‌ها با «بسم‌‌الله الرحمن الرحيم» شروع می‌شود.» (10) امام عزم آن داشتند كه تجربه‌های به دست آمده از انقلاب را به جهان صادر كنند و با اطمينان بر اين عقيده بودند كه اسلام سنگرهای كليدی جهان را فتح خواهد كرد: «ما به تمام جهان تجربه‌هايمان را صادر می‌كنيم و نتيجه مبارزه و دفاع با ستمگران را بدون كوچكترين چشمداشتی به مبارزان راه حق انتقال می‌دهيم و مسلماً محصول صدور اين تجربه‌ها جز شكوفه‌های پيروزی و استقلال و پياده شدن احكام اسلامی برای ملت‌های دربند نيست. روشنفكران اسلامی همگی با علم و آگاهی بايد راه پرفراز و نشيب دگرگون كردن جهان سرمايه‌داری و كمونيزم را بپيمايند و تمام آزاديخواهان بايد با روشن‌بينی و روشنگری، راه سیلی زدن بر گونه ابرقدرت‌ها خصوصا آمريكا را بر مردم سيلی‌خورده كشورهای اسلامی و جهان سومی ترسيم كنند. من با اطمينان می‌گويم اسلام ابرقدرت را به خاك مذلت می‌نشاند. اسلام موانع بزرگ داخل و خارج محدوده‌ی خود را يكيپس از ديگری برطرف و سنگرهای كليدی جهان را فتح خواهد كرد.» (11)

بيداری اسلامی هر چند پيش از انقلاب در ايران، و در دو سده‌ی اخير در كشورهای مختلف شكل گرفته بوداما اگر بيداری اسلامی را در يك منحنی رسم كنيم، امام را در طی اين 200 سال در قله‌ی اين منحنی می‌توان ترسيم نمود.  با توجه به رهبری بی‌نظير امام در رويارويی با قدرت‌ها و به پيروزی نشاندن يك انقلاب و راهبری موج بيداری اسلامی و مواجهه با مسائل آن، بررسی مشكلات و موانع اين پديده از ديدگاه آن بزرگ‌مرد تاريخ، از اهميت زيادی برخورداراست. تحليل و بررسی اين موانع، مبتنی بر يافته‌های امام، بايد دستاوردی گران‌سنگ برای اسلام‌‌خواهان، صاحب‌نظران و رهبران جنبش‌های اسلامی تلقی شود.

موانع بيداری اسلامی

1ـ‌ تحريف اسلام و وارونگی مفاهيم دينی

با دور شدن تدریجی جوامع اسلامی از مفاهيم و آموزه‌های اصلی و اصيل اسلامی و دگرگون شدن پيام اوليه عدالت‌خواهانه اسلام، اين مكتب به آرامی از بالندگی افتاد، دچار انحراف گشت و به خمودی گراييد. مفاهيم ارزشمندی از قبيل عدالت، قسط، جهاد، حج ابراهيمی، شهادت،‌ امر معروف و.... به دليل خطرآفرين بودن برای قدرتمداران، يا به آفت تحريف دچار گشت و يا به بوته فراموشی سپرده شد؛ و به جای آن مباحثی از قبيل تقدير و جبر، حدوث و يا قديم بودن قرآن و مسائلی از اين دست، سالها مهمترين موضوع تفكر دينی و اسلامی می‌گردد،؛ توسط اينگونه مباحث دغدغه‌های دينی مردم كنترل شده و محوری برای مشغول كردن انديشمندان گرديده است.
از طرف ديگر، تمايلات فرقه‌ای و عربی، ورود افكار و انديشه‌های يونانی و فرهنگ غيراسلامی، الهام‌گيری از آموزش و جهان‌بينی غربی، آرمان‌های اسلامی را به انزوا كشانيد. بعدها اين مسائل، موجب اين پندار شدكه اسلام با دوره‌ی معاصر، سنخيت ندارد.
 بيشتر تحصيل‌كرده‌ها، غافل از داشته‌ها و اندوخته‌های غنی فرهنگ اسلامی خويش، كليد توسعه و حتی نجات جامعه را در اتخاذ علوم، ارزش‌ها و فلسفه غربی ديدند. امام در ديداری كه با برخی مسئولين دارد به اين نكته اشاره می‌كنند كه دشمنان راه نجات خود را در اين ديده‌اند كه يا اسلام در اين كشورها نباشد و يا لااقل محتوا نداشته باشد. هرچند در بخش اول توفيقی نداشته‌اند، اما نسبت به بی‌محتوا كردن اسلام موفق بوده‌‌اند. (12)

از اين رو بسياری از افراد كه به دنبال احيای دينو تفكر دينی در جامعه بوده‌اند از بازنگری در برخی از مفاهيم كليدی انديشه اسلامی كه پيش از آن به دليل تعبيرهای غلط موجب ابهام و ركود شده بود شروع كردند. افرادی از قبيل سيدجمال، محمد عبده، محمد اقبال، دكتر علی شريعتی، و.... به دليل همين دريافت، چنان روشی را در سرلوحه‌ی فعاليت‌های خويش برگزيدند. امام در پاسخ به سؤال چيستی ريشه‌های انقلاب، به محتوای اصيل تشيع اشاره دارند: «سؤال: تصور می‌‌كنم كه آنچه امروز در حيات يك جنبش توده‌ای در ايران اتفاق می‌افتد، ريشه‌هايش در يك نوع رنسانس شيعه يافت می‌شود. ممكن است شرح دهيد كه چه فعاليت‌ها و بحث‌ها و مبارزاتی در سی سال اخير فعاليت شما را تشكيل داده است؟ جواب: يكی از خصلت‌های ذاتی تشيع از آغاز تاكنون مقاومت و قيام در برابر ديكتاتوری و ظلم است كه در تمامی تاريخ شيعه به چشم می‌خورد، هر چند كه اوج اين مبارزات در بعضی از مقطع‌های زمانی بوده است. در صد سال اخير حوادثی اتفاق افتاده است كه هركدام در جنبش امروز ملت ايران تأثیری داشته است. انقلاب مشروطيت، جنبش تنباكو و.... قابل اهميت فراوان است....» (13)

  «... اسلام دين افراد مجاهدی است كه به دنبا حق و عدالتند، دين كسانی است كه آزادی و استقلال می‌‌خواهند، مكتب مبارزان و مردم ضد استعمار است. اما اينها اسلام را طور ديگری معرفی كرده‌‌اند... برای اين منظور كه خاصيت انقلابی و حياتی اسلام را از آن بگيرند و نگذارند مسلمانان در كوشش و جنبش و نهضت باشند... تبليغ كرده‌اند كه اسلام دين جامعی نيست، دين زندگی نيست، برای جامعه نظامات و قوانين ندارد. طرز حكومت و قوانين حكومتی نياورده است. اسلام فقط احكام حيض و نفاس است، اخلاقياتی هم دارد، اما راجع به زندگی و اداره جامعه چيزی ندارد....» (14) 

   همه كوشش امام در مردمی بودن حكومت و ايجاد يك نظام جمهوری از جايگاه يك اسلام‌شناس و مجتهدی انديشه‌ور، برای بسياری تازگی داشته و شگفت‌آور بود. آنچه او در مورد زنان و نقش آنان در جامعه، فقه حكومتی و اجتهاد، نفی تحجر و واپسگرايان و مقدس‌مآبان، اسلام پابرهنگان و... می‌انديشيد موجب طرح دوباره اسلام در صحنه حيات بشری به ويژه در جهان اسلام شدودر آن روحی تازه دميد.

   «همه توطئه‌های جهان خواران عليه ما از جنگ تحميلی گرفته تا حصر اقتصادی و غيره برای اين بوده است كه ما نگوييم: اسلام، جوابگوی جامعه است و حتما در مسائل و اقدامات خود از آنان مجوز بگيريم.» (15)

2ـ حكام كشورهای اسلامی
يكی از موانع در فراروی نهضت بيداری، حاكمان و سران كشورهای اسلامی است. اينان استقرار اسلام ناب را مغاير با منافع شخصی و حكومتی خود می‌پندارند.  «مشكل مسلمين حكومت‌های مسلمين است. اين حكومت‌ها هستند كه مسلمين را به اين روز رسانده‌اند....» (16)

  «كارنامه سياه و ننگين حاكمان بی‌درد كشورهای اسلامی، حكايت از افزودن درد و مصيبت بر پيكره نيمه جان اسلام و مسلمين دارد.» «ما اميد اين را داريم كه اين نهضت ايران روشن كند مسائل را به همه ملتها وروشن كرده است... ملتها الان با ما هستند، اگر سر نيزه را از اين ملتها بردارند از عراق بردارند از ـ نمی‌دانم ـ تركيه بردارند ، همه يكصدا با ما موافقند. سرنيزه جلو را گرفته است، منتها ايران سر نيزه را شكست، ايران ايستاد....» 17 

امام حكومتهای منحرف اسلامی را عامل قدرتهای شيطانی دانسته كه برای اغفال مردم از راه اسلام وارد می‌شوند.

3ـ‌تفرقه
برخلاف تصور برخی از سطحی‌نگران، امام وحدت را يك تاكتيك يا ابزار مصلحتی برای پيشبرد اهداف و مقاصد سياسی انقلاب نمی‌بيند. وحدت را يك اصل اسلامی تعريف كرده و لازمه‌ی توفيق در مبارزه با دشمن اصلی و موفقيت در رهايی از وضعيت اسفبار كنونی مسلمين را در گرو همبستگی دانسته است. وی با تمام ارادتی كه به اهل بيت دارد، حاضر نيست در مجالس تفرقه‌افكنانه‌ای كه به عنوان حمايت از اهل بيت تشكيل می‌شود، شركت كند.بالاتر از آن امام در پی ايجاد جبهه متحد اسلامی بود: «من به صراحت اعلام می‌كنم كه جمهوری اسلامی ايران، با تمام وجود برای احيای هويت اسلامی مسلمانان در سراسر جهان سرمايه‌گذاری می‌كند و دليلی هم ندارد كه مسلمانان جهان را به پيروی از اصول تصاحب قدرت در جهان دعوت نكند و جلوی جاه‌طلبی و فزون‌طلبی صاحبان قدرت و پول و فريب را نگيرد. ما بايد برای پيشبرد اهداف و منافع ملت مردم ايران برنامه‌ريزی كنيم. ما بايد در ارتباط با مردم جهان و رسيدگی به مشكلات و مسائل مسلمانان و حمايت از مبارزانوگرسنگان و محرومان، با تمام وجود تلاش كنيم...ما بايد خود را آماده كنيم تا در برابر جبهه متحد شرق و غرب، جبهه قدرتمند اسلامی انسانی، با همان نام و نشان اسلام و انقلاب ما تشكيل شود وآقايی و سروری محرومين و پابرهنگان جهان جشن گرفته شود.» (18)
دست‌های ناپاكی كه به ايجاد اختلاف ميان شيعه و سنی می‌پردازند درصدد «محدود كردن تأثیر انقلاب اسلامی و جلوگيری از گسترش آثار آن در مناطق سنی مذهب (هم بخش‌های نفت‌خير آن و هم كشورهای در حال نبرد با اسرائيل) بوده است.» (19)
 امام برای تحقق آرمان وحدت مسلمين از امكانات موجود بهره می‌جستند و در اين راستا مسأله فلسطين، روز قدس و حج ابراهيمی و... را مطرح كرده‌اند.

4ـ تحجر و جمود مقدس‌نماها
 امام از مقدس‌نماها به عنوان يكی از موانع شناخت و بيداری اسلامی نام می‌برد و برای گسترش اسلام ناب محمدی، شناخت اين 

مشعل‌داران تحجر و حماقت و مبارزه با آنان را ضروری می‌دانند. «... آمريكا و استكبار، در تمامی زمينه‌ها افرادی را در آستين دارند. در حوزه‌ها و در دانشگاه‌ها، مقدس‌نماها را كه خطر آنان را بارها و بارها گوشزد كرده‌ام،‌ اينان با تزويرشان،‌از درون محتوای انقلاب و اسلام را نابود می‌كنند. اينها با قيافه حق به جانب و طرفدار دين و ولايت همه را بی‌دين معرفی می‌كنند. بايد از شر اينها به خدا پناه ببريم... امروز جهان تشنه اسلام ناب محمدی است....» (20)
اين عده با تظاهر به تعبد و زهد كه از ويژگی‌های اين گروه است، بزرگترين ضربه را درطول تاريخ بر پيكره دين وارد آورده‌اند. نمونه بزرگ اين گروه را مارقين، در زمان حكومت حضرت علی(ع)‌تشكيل می‌دادند. چهره‌هايی آراسته و متظاهر به ديانت و زهد كه ضربه‌ای بزرگ بر پيكر عدل‌گستر حكومت علی وارد آوردند. خطر اين گروه را نبايد كوچك شمرد. اينان به راحتی ابزار دست دشمنان اسلام واقع می‌شوند. بزرگترين ضربه‌ها را اسلام درطول تاريخ حيات خود، از اين مقدس‌نماها خورده است. اينان زود فريب می‌‌خورند و زود تحريك می‌شوند و شايعه را به زودی قبول می‌كنند و پس از آن احساس تكليف می‌‌كنند!
«... امروز جامعه مسلمين طوری شده كه مقدسين ساختگی جلو نفوذ اسلام و مسلمين را می‌گيرند و به اسم اسلام به اسلام ضربه می‌زنند... روحيه و افكار خود را به نام اسلام در جامعه سرايت می‌دهند....» (21)

5ـ روشنفكرنماها
همانگونه كه تحجر و جمود از ديدگاه امام مانع بيداری است، دلبستگی به شرق و غرب و خودباختگی در برابر آنان ملتها را از نزديك شدن به اسلام باز می‌دارد.  ... امروز زمانی است كه ملتها چراغ راه روشنفكرانشان شوند و آنان را از خوباختگی و زبونی در مقابل شرق و غرب نجات دهند كه امروز روز حركت ملتهاست. (22) اما در مواردی به روشنفكران توصيه می‌كنند،‌ معيار روشنفكری را، پيروی از داده‌های غربی ندانند. معرفی درست اسلام را وظيفه آنان دانسته و در استمرار يك حكومت عدل برای روشنفكران نقش اساسی قائلند. و از طرف ديگر انتقادهايی از روشنفكران دارند؛ بی‌تفاوتی نسبت به اسلام، غربگرايی، خودباختگی، بی‌اطلاعی از اسلام، بريدن از مردم از جمله مسائلی است كه امام به اين قشر گوشزد می‌كنند.

6ـ آخوندهای وابسته
امام در عين حمايت كامل از روحانيت اصيل و متعهد، انتقادهای بسيار تندی از روحانی‌نماهای وابسته به دربار و قدرت دارند. امام ضمن ابراز تنفر از روحانيت غيرمهذّب و متعهد، آنان را از ساواكی‌ها هم بدتر می‌دانند. اينها بهترين ابزاری هستند كه خواسته يا ناخواسته مجری اهداف قرار می‌گيرند: «طرح اختلاف بين مذاهب اسلامی از جنايانی است كه به دست قدرتمندان كه از اختلاف بين مسلمانان سود می‌برند و عمّال از خدا بی‌خبر آنان از آن جمله وعاظ‌السلاطين كه از سلاطين جور سياه‌روی‌ترند، ريخته شده و هر روز بر آن دامن می‌زنند و گريبان چاك می‌كنند و در هر مقطع به اميد آنكه اساس وحدت بين مسلمين را از پايه ويران نمايند طرحی برای ايجاد اختلاف عرضه می‌دارند.» (23) «... ما گرفتار بعضی اشخاص كه دعوی اسلامی می‌كنند، بعضی‌ها كه در راس روحانيت بعضی ممالك واقع هستند... ما را تكفير می‌كنند... متاسفانه در لباس مفتی هستند.... اين كارها بر ضد اسلام و بر وفاق ميل ابرقدرت‌هاست... اگر چنانچه وعاظ‌السلاطين بگذارند و اتحاد ما را به هم نزنند، ان‌شاءالله پيروز خواهيم شد.» (24)
 

    نویسنده: دكتر محمدحسن شیبانی‌فر

پی‌نوشت‌ها:

16. صحيفه نور، 12/278
17. همان، 26/9/58.
18. صحيفه امام، ج 21، ص 91
19. مقاله «شيعه و سنی؛ فريادی اسفناك و بی‌اثر» نوشته عزالدين ابراهيم؛ مجله الطليعه الاسلاميه؛ سال اول، پيش شماره 1983، ص 28
20. صحيفه امام، ج 21، ص 78
21. ولايت فقيه، حضرت امام، ص 73
22. پيام امام به زائران بيت‌الله‌الحرام، 21/6/59
23.15/6/60
24. 20/5/59.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی جامع دفاع مقدس (ساجد).

1.امام خمينی،‌1/9/57
2.صحيفه نور، 4/114
3. روزنامه اطلاعات،1/12/61
4. مجله‌ی حضور، ش 34،ص15
5. همان، ص 13.
6 و 7. همان، ص 22.
8. دكتر شقاقی، امام خمينی راه‌حل جديد جهان اسلام، ص 37. اين كتاب در سال 1357 (1979) از سوی دارالمختار الاسلامی در قاهره به چاپ رسيده است.
9. حديث ولايت، ج 2، ص 296
10. همان، ج 1، صص 63 و 62.
11. صحيفه نور، 20/118
12. همان، 12/10/61
13. همان، 19/10/57
14. ولايت فقيه، ص 3 ـ 5
15. پيام امام به حوزه‌های علميه، 3/12/67 

10نکته در موردامنیت کامپیوترشما

1-       هیچ چیز را بدون دلیل قبول نکنید.مدتی را صرف آموختن در مورد امنیت سیستم خود کنید.

2-       از یک آنتی ویروس قابل اعتماد استفاده کنید.آنتی ویروسی را انتخاب کنید که کارنامه قابل قبولی داشته باشد.AV-Test.org   و TuV   معتبرترین آزمایشگاه های مستقلی هستند که در زمینه آنتی ویروس ها فعالیت می کنند.

3-       از یک دیواره آتش (Firewall  ) قابل اطمینان استفاده کنید.نقدهای مستقل بهترین راهنمایی برای شماست.برخی سیستم های عامل با یک دیواره آتش عرضه می شوند که فقط ترافیک ورودی اطلاعات را کنترل می کنند.از دیواره آتشی استفاده کنید که هر دو سمت انتقال اطلاعات به شبکه اینترنت را کنترل کند.

4-       ایمیل هایی را که از طرف منابع نامشخص یا غیرقابل اعتماد برای شما فرستاده می شوند را باز نکنید.بسیاری از ویروس ها از طریق پیام های ایمیل گسترش می یابند در نتیجه اگر هرگونه شک و بدگمانی دارید از فرستنده بخواهید هویت خودش را مشخص کند.

5-       پیوست ایمیل های رسیده با موضوعات مشکوک و یا غیرقابل انتظار را باز نکنید.در صورتی که می خواهید آنها را باز کنید، ابتدا آنها را بر روی هارد دیسک ذخیره کنید و سپس با یک برنامه آنتی ویروس بروز شده کنترل کنید.

6-      ایمیل های ناخواسته را بدون اینکه باز کنید ، پاک کنید.آنها را برای فرستنده شان بازگشت ندهید و همچنین به آنها جواب ندهید.اینگونه از پیام ها را در اصطلاح هرزنامه (Spam) می نامند ، در غیر اینصورت آدرس ایمیل شما به عنوان یک آدرس معتبر در فهرست آنها ثبت شده و پس از آن شاهد هجوم ایمیل های نامطلوب و ناخواسته خواهید بود.

7-      برخی نرم افزارها بصورت بالقوه خطرناک هستند و در صورتی که نصب آنها ضرورتی ندارد ، باید از نصب شان خودداری کرد.برای مثال می توان از نرم افزارهای کنترل کامپیوتر از راه دور ، برنامه های اشتراک فایل نام برد.

8-      سیستم و نرم افزارهایتان را در اسرع وقت بروزرسانی کنید.برخی سیستم های عامل و برنامه ها می توانند بصورت خودکار بروزرسانی شوند.از این امکان بصورت کامل استفاده کنید.استفاده نکردن از بسته های اصلاحی می تواند سیستم عامل شما را در برابر خطراتی که اصلاح پذیر هستند آسیب پذیر نماید.

9-      هیچ فایلی رو بر روی کامپیوتر خود کپی نکنید مگر اینکه از پاک بودن خود فایل و منبع آن مطمئن باشید.از بی خطر بودن فایلی که قصد کپی کردنش را دارید در همان محل اولیه با کمک یک آنتی ویروس مطمئن شوید.

10-   از اطلاعات شخصی مهمتان (اسناد،نامه ها ، تصاویر و غیره) نسخه پشتیبان تهیه کنید.آنها را بر روی حافظه های قابل انتقال مانند CD یا DVD ذخیره کنید و آرشیو فایلهایتان را در بیشتر از یک کامپیوتر نگه دارید. 

منبع: سازمان پدافند غیر عامل ، پايگاه اطلاع رساني پايداري ملي پاينا

دفاع نرم

 

مقدمه

يكي از ابزارها و شيوه هاي ايالات متحده براي تغيير رفتار و يا تضعيف نظام جمهوري اسلامي ايران، تقويت آموزه هاي جنگ نرم در سياستهاي عملياتي و راهبردي است.

با توجه به پراكندگي نيروهاي نظامي امريكا در منطقه و بالتبع افزايش آسيب پذيري آنها، مخالفت جامعه جهاني با تداوم سياست يكجانبه گرايانه مبتني بر نظام هژمونيك، پيروزي قاطع كانديداهاي حزب دموكرات در انتخابات رياست جمهوري و يك سوم مجلس سنا به تاريخ چهارم نوامبر 2008 و بهره برداري ابزاري آنان از مولفه هاي نرم افزارگرايانه، اقتدار يگانهاي نظامي جمهوري اسلامي ايران در حوزه «جنگهاي نامتقارن علوي» و «بازدارندگي موشكي»، ابهام اطلاعاتي غرب پيرامون نوع و دامنه واكنش جمهوري اسلامي ايران در قبال سناريويحمله نظامي ، تهديد ثبات امنيت عرضه انرژي، تكثر قومي ـ فرقه اي در ايران، عمق استراتژيك پايين فلسطين اشغالي و اقتدار روزافزون نظام در ميان جنبش آزادي خواه از مهمترين دلايل ايالات متحده براي بكارگيري «دكترين جنگ نرم» عليه جمهوري اسلامي ايران است؛ به همين دليل تضمين امنيت ملي، ضرورت توسعه «عمق استراتژيك داخلي و خارجي» و تحقق اهداف عاليه سند چشم انداز()1 ايجاب ميكند كه متوليان امر با رويكرد كاربردي ـ راهبردي نسبت به آسيب شناسي پيامدهاي جنگ نرم امريكا و اتخاذ پاداستراتژي كارآمد براي مهار و خنثي سازي آن اقدام كنند.

گفتار اول: واكاوي ابزارها و اهداف جنگ نرم مخالفان نظام جمهوري اسلامي ايران

مهمترين شيوه هاي عملياتي پيروان دكترين براندازي نرم براي تغيير رفتار و يا تضعيف نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران عبارتند از:

توسعه بخشي به عملياتهاي آفندي جنگ رسانه اي

يكي از مهمترين ابزارهاي ناتوي فرهنگي براي بي ثبات سازي نظام امنيت اجتماعي؛ گسترش هدفمند شبكه هاي ماهواره اي است. به عنوان مثال هم اكنون 4/5 ميليون گيرنده ماهواره اي غير مجاز در كشور فعال است و از 17 هزار و 666 شبكه ماهواره اي جهاني، نزديك به سه هزار شبكه در داخل كشور قابل دريافت است. از اين تعداد 380 شبكه به موسيقي، 74 شبكه به تبليغات مد لباس و لوازم آرايش، 273 شبكه به تبليغ اديان ساختگي و 235 شبكه به برنامه هاي مبتذل اختصاص يافته اند.(2 )

از طرفي مجلس نمايندگان ايالات متحده با تخصيص بودجه سالانه به توسعه شبكه هاي ماهواره اي فارسي زبان ضد انقلاب، بصورت مستقيم در امور داخلي جمهوري اسلامي ايران مداخله ميكند زيرا اين شبكه ها با بهره گيري از ترفندهاي تبليغاتي تلاش ميكنند زمينه هاي ناامنيهاي مدني در پنج سطح صنفي، دانشجويي، قومي، فرقه اي و اجتماعي را فراهم كنند.

گسترش عمق و دامنه جنگهاي اطلاعاتي

تلاش «شبكه هاي جاسوسي»(3) امريكا و رژيم صهيونيستي براي نفوذ در نهادهاي استراتژيك نظام با هدف بي ثبات سازي نظام امنيت اجتماعي، گسترش «نافرماني مدني»(4) و رفع خلا اطلاعاتي در رديف تهديدات نرم نظام مقدس ج.ا.ايران تعريف ميشود كه برخي مصاديق آن عبارتند از:

- تحريك به ايجاد و گسترش برخي تنشهاي قومي در استانهاي شمال غربي كشور توسط عوامل جاسوسي رژيم صهيونيستي در كردستان عراق و جمهوري آذربايجان؛

- افزايش قابل توجه بودجه نهادهاي اطلاعاتي و امنيتي ايالات متحده؛

«مدير اطلاعات ملي»()5 ايالات متحده بودجه اين سازمان براي سال 2008 را 47/5 ميليارد دلار اعلام كرد كه به غير از هزينه «برنامه هاي اطلاعاتي نظامي»(6) ميباشد كه حداقل شامل ده ميليارد دلار است.

افشاي بودجه اداره اطلاعات ملي امريكا براي چهارمين بار است كه بصورت رسمي اعلام ميشود. بودجه اين اداره در سالهاي ،1997 1998 و 2007 به ترتيب برابر 6/26، 7/26 و 5/43 ميليارد دلار بوده است(7) كه بيانگر جهش قابل توجه بودجه شبكه هاي جاسوسي امريكا پس از يازده سپتامبر و با هدف رفع خلا اطلاعاتي عمليات هاي مداخله جويانه ايالات متحده مي باشد كه بخش قابل توجهي از آن شامل تامين مالي طرحهاي جاسوسي در خاورميانه مانند جمهوري اسلامي ايران است.

- رفع خلا اطلاعاتي پيرامون تاسيسات هسته اي و موشكي جمهوري اسلامي ايران.

ابهام اطلاعاتي در رابطه با قابليت هاي آفندي و پدافندي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران ميتواند نوعي بازدارندگي رواني نامتقارن را در برابر سناريوهاي تهديدزا دشمنان نظام ايجاد نمايد به همين دليل دستيابي به اطلاعات طبقه بندي شده نظامي همواره به عنوان يكي از كارويژه هاي شبكه هاي جاسوسي رژيم صهيونيستي و ايالات متحده همواره مطرح بوده و از مصاديق آن ميتوان به شناسايي و دستگيري شبكه جاسوسي موساد از مراكز نظامي توسط سازمان حفاظت اطلاعات سپاه و يا اعدام جاسوس رژيم صهيونيستي (علي اشتري) توسط سربازان گمنام امام زمان(عج) اشاره كرد كه بيانگر دوره جديد جنگ اطلاعاتي رژيم اشغالگر قدس و جمهوري اسلامي ايران است.

- شستشوي مغزي پناهندگان ايراني و كاربست هدفمند آنها در شبكه هاي جاسوسي.

بررسي متن تمام گزارشهاي مرتبط با ايران «ديده بان حقوق بشر»()15 مبين اين است كه تنظيم كنندگان آن با ترسيم يك فضاي مجازي و غير دولتي، تلاش نموده اند كد بين المللي اقتدار ايران در ساختار نرم افزاري جهاني را تنزل دهند تا قدرتهاي سلطه گر با تغيير جهت دار از گزارشهاي آنان در جهت مشروعيت بخشي براي مداخله در امور داخلي ايران استفاده كنند(16) و اين سازمان نيز با تنظيم گزارشهاي جهت دار همواره در اين مسير حركت كرده است.

- پارلمان اتحاديه اروپا

ايالات متحده در راستاي گستره بخشي به مداخلات بشردوستانه؛ تلاش ميكند از ظرفيت تقنيني نمايندگان «پارلمان اتحاديه اروپا» نيز براي افزايش عمليات رواني عليه جمهوري اسلامي ايران استفاده نمايد. به عنوان مثال اين پارلمان كه مقر آن در «استراسبورگ» است، در ژوئن 2008 سومين قطعنامه غير الزام آور خود را با محوريت نقض حقوق بشر در ايران صادر كرد.

حمايت غيرمستقيم از افزايش توزيع و مصرف مواد مخدر در ايران

يكي از شاخصه هاي سنجش قدرت نرم و ثبات امنيت اجتماعي، برخورداري جامعه از قشر جوان پويا و فعال در حوزه سازندگي است و كارگزاران نظام با مديريت مناسب جمعيت جوان كشور ميتوانند از اين ظرفيت براي تحقق اهداف عاليه انقلاب استفاده نمايند، به همين دليل دشمنان نظام با تنوع سازي شيوه ها و ابزارهاي جنگ نرم و براندازي در سكوت در جهت منفعل سازي جمعيت فعال كشور برنامه ريزي ميكنند كه از مهمترين ابزارهاي آنان ميتوان به حمايت غيرمستقيم امريكا و انگلستان از توليد مواد مخدر در شرق كشور و در نهايت كاناليزه كردن توزيع و مصرف آن در ايران اشاره كرد.

به عنوان مثال دكتر علي لاريجاني رياست محترم مجلس هشتم در سومين روز از سفر خود به ژنو و در ديدار با دبيركل اتحاديه بين المجالس اعلام كرد «توليد مواد مخدر در عرض هشت سال 40 برابر شده، حجم اصلي ترانزيت اين مواد از سه فرودگاه تحت كنترل ناتو به سمت كشورهاي غربي صورت گرفته و تجهيزات مربوط به 330 آزمايشگاه توليد مواد مخدر در افغانستان از سوي كشورهاي غربي تامين ميشود».(17)
تهديد امنيتي رشد قاچاق و مصرف مواد مخدر در ايران به حدي است كه بنا بر اعلام رئيس پليس مبارزه با مواد مخدر ناجا «در هفت ماه اول سال 1387؛ 352 تن انواع مواد مخدر كشف شده كه نسبت به مدت مشابه سال قبل 30 درصد رشد را نشان مي دهد. پيش سازهاي توليد هروئين نيز از كشورهاي غربي مانند آلمان، روسيه، چين، هلند و كره جنوبي بصورت غيرقانوني از راه امارات وارد افغانستان ميشود».(18)
از طرفي در سال 1386؛ درصد مصرف ترياك، كراك و هروئين به ترتيب 8/32، 7/25 و 3/18؛ بوده است كه بيانگر تغيير الگوي مصرف از مواد مخدر سنتي به مواد مخدر صنعتي و قرصهاي روانگردان ميباشد.(19)

حمايت از ايجاد و گسترش شايعههاي براندازانه

يكي از ابزارها و شيوههاي ديپلماسي عمومي ايالات متحده براي تضعيف نظام جمهوري اسلامي ايران، گسترش هدفمند شايعه هاي بي اساس و غير مستند با هدف شكاف سازي ميان جامعه و حاكميت است.

مهمترين اهداف تئوريسين هاي دكترين براندازي نرم براي ترويج اين گونه شايعات عبارتند از:

ـ انزواي سياسي، امنيتي و اقتصادي جمهوري اسلامي ايران؛

ـ جلوگيري از الگو شدن ايران اسلامي براي ساير كشورهاي منطقه و در حال توسعه با استفاده از راهبرد ايران هراسي و يا انعكاس تصاوير مجازي از بازدارندگي موشكي نامتقارن جمهوري اسلامي ايران و يا دورنماي ژئوپلتيك شيعه؛

ـ تضعيف بنيان هاي هويت ساز ايراني ـ اسلامي مانند نمايش فيلم سيصد و يا نشر كتابهاي غير مستند در رابطه با شيوه زندگي پيامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم)؛

ـ به چالش كشاندن ثبات امنيت اجتماعي در ايران مانند شايعه وجود ارتباط ميان وقوع برخي زلزله ها در ايران با برخي آزمايشهاي هسته اي و يا توزيع وسيع فراورده هاي خوني آلوده؛

ـ تضعيف وحدت ملي مانند شايعه سازي در رابطه با برخوردهاي دوگانه و تبعيض آميز حاكميت با اقليتهاي قومي ـ فرقه اي؛

ـ به چالش كشاندن ثبات امنيت اقتصادي كشور مانند شايعه سازي درباره پيامدهاي وسيع تحريم هاي اقتصادي، قريب الوقوع بودن حمله نظامي و يا گسترش بيماريهاي فراگير در يك ناحيه خاص جغرافيايي؛

ـ بررسي بازخورد واكنش جامعه مانند شايعه بيماري رهبر فرزانه انقلاب توسط رسانه هاي بيگانه؛

ـ تداعي شائبه وجود اختلاف ميان كارگزاران نظام در حوزه هاي استراتژيك مانند ترويج شايعه وجود اختلاف ميان متوليان ديپلماسي هسته اي.
پي‌نوشت‌ها

 

  1. در ابتداي سند چشم انداز، شاخصه افق ايران 1404 بدين صورت تعريف شده است: «ايران كشوري است توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه با هويت اسلامي و انقلابي، الهام بخش در جهان اسلام و تعامل سازنده و مؤثر در روابط بين الملل».

2. جواد آرين منش (نائب رئيس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي)، آخرين آمار ديش هاي ماهواره اي در ايران، چهارم آذر .1387 www.asriran.com

3. Spy Networks  .

4. Civi Disobedience  .

5. The Director   of National Intelligence  .

6. Military Intelligence Program  .

7. Intel   Budget Disclosure and the Myths of Secrecy  ، Federation of American Seientists  ، www.Fas.org  .

8. جنوب كرمان جولانگاه فرقه هاي ضاله، www.tabnak.ir  ، سوم آذر .1387

9. Humanitarian Intervention  .

10. Human Right Violation  .

11. Economic - Social Council  .

12. Third Committee of the United Nations General   Assembly  .

13. Non-binding Resolution  .

14. Canada Welcones Adoption of UN   Human Rights on Iran  ، http://news.gc.ca  ، 21 November   2008.

15. Human Right   Watch  .

16. براي ديدن متن گزارشهاي ديده بان حقوق بشر در رابطه با جمهوري اسلامي ايران به نشاني اينترنتي زير رجوع شود: http://www.hrw.otg/mideast/iran.phb

17. دكتر علي لاريجاني، افشاي نقش فرودگاه هاي ناتو در انتقال مواد مخدر افغانستان به اروپا، http://www.farsnews.com  ، 24 مهر .1387

18. سردار حسين آبادي (رئيس پليس مبارزه با مواد مخدر ناجا)، كشف 352 تن مواد مخدر در هفت ماه اول 1387، پايگاه خبري نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران، سوم آذر .1387

19. دكتر حسين رفيعي (مجري طرح ارزيابي وضعيت اعتياد در كشور) مصرف كراك از هروئين پيشي گرفت http://www.tabnak.ir   پنجم آذر .1387

دفاع از ديدكاه قرآن

قرآن كريم در 45 آيه به موضوع قتال و در 29 آيه به موضوع جهاد اشاره شده است. قتال به طور مشخص به جنگيدن در جبهه ي نبرد اشاره دارد ولي جهاد داراي معناي وسيع تري است. لذا خداوند در 8 آيه از آيات 29 گانه ي تحت الذكر به جهاد با مال و جان اشاره مي فرمايد و در آيات ديگر از بيان چگونگي جهاد در آيه مشخص مي شود كه شامل هر تلاشي در راه خدا مي باشد.

---

مقدمه:

در قرآن كريم در 45 آيه به موضوع قتال و در 29 آيه به موضوع جهاد اشاره شده است. قتال به طور مشخص به جنگيدن در جبهه ي نبرد اشاره دارد ولي جهاد داراي معناي وسيع تري است. لذا خداوند در 8 آيه از آيات 29 گانه ي تحت الذكر به جهاد با مال و جان اشاره مي فرمايد و در آيات ديگر از بيان چگونگي جهاد در آيه مشخص مي شود كه شامل هر تلاشي در راه خدا مي باشد.
در اين شماره سعي داريم تا بصورت گذرا به بيان "جهاد در آيات قرآن" بپردازيم.

1وسيله رستگاري
2بهترين تجارت با خدا
3خيرات وخوبي ها ويژه جهاد گران
4 جهادگران، اميدواران به رحمت الهي
5 مومنان واقعي، جهادگرند
6 برتري جهادگران
7 متخلفين از جهاد در عذاب الهي
8 عظيم ترين درجات
9 سبب هدايت
10 اخلاص ؛شرط جهاد
11جهاد به نفع خودتان است
12 سلب توفيق
13آزمايش الهي
14دوستي نكردن با دشمن خدا


جهاد در قرآن:
.1 جهاد وسيله رستگاري:مائده /35

. «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»
«اي كساني كه ايمان آورده‏ايد از خدا پروا كنيد و به او [توسل و] تقرب جوييد و در راهش جهاد كنيد باشد كه رستگار شويد».
خداوند در اين ايه راه رستگاري را سه چيز بيان مي فرمايد: «تقوا، وسيله اي به سوي خدا و جهاد در راه خدا»
يعني هر سه اين لوازم براي رستگاري لازم است كه تقوا عبارت از ترك گناه و انجام واجبات است و وسيله به سوي خدا طبق فرمايش اميرالمومنين علي(ع) اهل بيت مي باشند( وابتغوا أليه الوسيله انا وسيله و أنا و ولدي ذريته المناقب ص 75)

و جهاد نيز كوشش در آن مسيري است كه خداوند به آن دستور داده است.
مراد از جمله:" وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ" مطلق جهاد است، يعني اعم از جهاد با نفس و جهاد با كفار است، زيرا اين جمله متصل به جمله قبل است كه در آن وسيله عبارت بود از مطلق هر چيزي كه بنده را با پروردگارش مرتبط مي‏سازد.

" وسيله" در اصل به معني تقرب جستن و يا چيزي كه باعث تقرب به ديگري از روي علاقه و رغبت مي‏شود مي‏باشد.
»وسيله دراين آيه معني بسيار وسيعي دارد و هر كار و هر چيزي را كه باعث نزديك شدن به پيشگاه مقدس پروردگار مي‏شود .

حضرت علي عليه السلام در" نهج البلاغه" خطبه 110 مي‏فرمايد: بهترين وسيله‏اي كه مي‏توان با آن به خدا نزديك شد ايمان به خداوند و پيامبرش و جهاد در راه او و كلمه‏ي اخلاص و اقامه‏ي نماز و پرداخت زكات و روزه گرفتن ماه رمضان و حج و عمره و صله‏ي رحم و انفاق‏هاي پنهاني و آشكار و كارهاي نيك است.
در اين آيه، به چند نكته اشاره ميكند: تفسير نور، ج‏3، ص: 79
راه سعادت و رستگاري؛ ايمان «آمَنُوا»، تقوا «اتَّقُوا اللَّهَ»، شفاعت «وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ» و جهاد «وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ است.
براي رسيدن به فلاح، هم بايد گناهان را ترك كرد، «اتَّقُوا اللَّهَ» هم بايد طاعات را انجام داد.
كارهاي خير همه زمينه و وسيله‏ي سعادتند. (البتّه اگر با گناه خود آن زمينه‏ها را از بين نبريم)

2 جهاد بهترين تجارت با خدا: صف/11

تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تجَُاهِدُونَ فيِ سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكمُ‏ْ وَ أَنفُسِكُمْ ذَالِكمُ‏ْ خَيرٌْ لَّكمُ‏ْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ(
«اي كساني كه ايمان آورده ايد ايا شما را به تجارتي سودمند كه شما را از عذاب دردناك نجات دهد دلالت نكنم به خدا و رسول او ايمان آوريد و با مال و جان در راه خدا جهاد (تلاش) كنيد، اين كار از هر تجارت براي شما بهتر است، اگر دانا باشيد يكي از اهداف مهم اين سوره، دعوت به ايمان و جهاد است، آيات مورد بحث نيز تاكيدي است به اين دو اصل، با مثال لطيفي كه انگيزه حركت الهي را در جان انسان به وجود مي‏آورد، انگيزه‏اي كه شرط پيروزي اسلام بر تمام اديان است و در آيات قبل اين سوره به آن اشاره شده است.

نخست در آيه 10 اين سوره مي‏فرمايد:
يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ هَلْ أَدُلُّكمُ‏ْ عَليَ‏ تجَِارَةٍ تُنجِيكمُ مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ
" اي كساني كه ايمان آورده‏ايد! آيا شما را به تجارتي دلالت كنم كه از عذاب اليم، نجاتتان مي‏دهد؟
با اينكه" ايمان" و" جهاد" از واجبات قطعيه‏اند، ولي در اينجا آن را نه به صورت امر، بلكه به صورت پيشنهاد تجارت، مطرح مي‏كند، آن هم آميخته با تعبيراتي كه از لطف بي‏پايان خدا حكايت دارد.
بدون شك" نجات از عذاب اليم"، از مهمترين خواسته‏هاي هر انساني است، و لذا اين سؤال كه آيا مي‏خواهيد شما را به تجارتي رهنمون شوم كه شما را از عذاب اليم رهايي مي‏بخشد؟ براي همه، جالب توجه است.
هنگامي كه با اين سؤال دلها را به سوي خود جذب كرد، بي‏آنكه منتظر پاسخ آنها باشد، به شرح آن تجارت پرسود پرداخته، مي‏افزايد: تفسير نمونه، ج‏24، ص: 88

(تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ)
به خدا و رسول او ايمان بياوريد و در راه خداوند با اموال و جانهايتان جهاد كنيد".
بدون شك خدا نيازي به اين تجارت پرسود ندارد، بلكه تمام منافع آن دربست به مؤمنان تعلق مي‏گيرد، لذا در پايان آيه مي‏فرمايد:" اين براي شما از هر چيز بهتر است اگر بدانيد" (ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ)
قابل توجه اينكه مخاطب، مؤمنانند، به قرينه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا و در عين حال آنها را به دو اصل" ايمان" و" جهاد" دعوت مي‏كند، ممكن است اين تعبير اشاره به اين باشد كه ايمان اسمي و سطحي كافي نيست، ايمان عميق و خالص لازم است كه بتواند سرچشمه ايثار و فداكاري و جهاد گردد، و نيز ممكن است ذكر ايمان به خدا و رسول در اينجا شرحي باشد بر ايمان كه به طور اجمال در آغاز آيه گذشته آمده بود.

به هر حال، ايمان به پيامبر ص از ايمان به خدا جدا نيست، همانگونه كه جهاد با جان، از جهاد با مال نمي‏تواند جدا باشد، زيرا تمام نبردها نياز به وسائل و امكاناتي دارد كه از طريق كمكهاي مالي بايد تامين شود، بعضي قادر بر هر دو نوع جهادند، و بعضي تنها قادر بر جهاد با مال و در پشت جبهه‏اند، و گاه تنها جان دارند و آماده بذل جان.
اما به هر صورت بايد اين دو نوع جهاد با يكديگر توأم گردد تا پيروزي فراهم شود و اگر مي‏بينيم جهاد با مال مقدم داشته شده نه به خاطر آن است كه از جهاد با جان مهمتر مي‏باشد، بلكه به خاطر اين است كه مقدمه آن محسوب مي‏شود چرا كه ابزار جهاد از طريق كمكهاي مالي فراهم مي‏گردد.

3 خيرات و خوبي ها ويژه ي جهادگران است: توبه/88

« لَكِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَأُوْلَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»
« ولي پيامبر و كساني كه با او ايمان آورده‏اند با مال و جانشان به جهاد برخاسته‏اند و اينانند كه همه خوبي ها براي آنان است اينان همان رستگارانند».

از جمله نكاتي كه در تفسير نور، ج‏5، ص: 122 در ذيل اين آيه به آن اشاره شده است:

از شركت نكردن منافقان و مرفّهان در جنگ، نگران نباشيم...»
2 منافقان مپندارند با نيامدنشان به جهاد، اسلام بي‏ياور مي‏ماند. «لكِنِ الرَّسُولُ ...»
3 رهبر، پيشاپيش رزمندگان است. «الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ»
4 تنها ايمان به پيامبر كافي نيست، همراهي با او نيز لازم است. «آمَنُوا مَعَهُ»
5 جهاد بايد در همه‏ي ابعاد باشد. «جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ»
6 رستگاري، تنها در سايه‏ي ايمان و جهاد است. «أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»
7 جنگ و جهاد، مايه‏ي نزول خيرات و بركات الهي بر رزمندگان است. «أُولئِكَ لَهُمُ الْخَيْراتُ»
8 مجاهدان رستگارند، چه پيروز شوند و چه در ظاهر شكست بخورند.
«جاهَدُوا»، «الْمُفْلِحُونَ» تعبيرات اين دو جمله طبق قواعدي كه در علم" معاني بيان" آمده است همگي دليل بر انحصار است، يعني تعبيرات فوق نشان مي‏دهد كه رستگاران تنها اين گروهند و همچنين كساني كه استحقاق هر گونه خير و سعادتي را دارند تفسير نمونه، ج‏8، ص: 76تتوووئ_(تنها اين دسته‏اند، همانها كه با تمام وجود و امكاناتشان جهاد مي‏كنند
تفسير نمونه، ج‏8، ص: 75

از اين آيه به خوبي استفاده مي‏شود كه اگر" ايمان" و" جهاد" توام گردد هر گونه خير و بركتي را با خود همراه خواهد داشت، و جز در سايه اين دو، نه راهي به سوي فلاح و رستگاري است، و نه نصيبي از خيرات و بركات مادي و معنوي!.

4 جهادگران اميدواران به رحمت الهي هستند: ( بقره / 218)

«إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أُوْلَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ»
«آنان كه ايمان آورده و كساني كه هجرت كرده و راه خدا جهاد نموده‏اند، آنان به رحمت‏ خدا اميدوارند و خداوند آمرزنده مهربان است

در شأن نزول اين آيه در تفسير نور، ج‏1، ص: 342 ميخوانيم:رسول اكرم صلي اللَّه عليه و آله شخصي را به نام عبد اللّه بن جحش به همراه هشت نفر با نامه‏اي براي كسب اطلاعات از كفّار و مشركين فرستاد، امّا بعد از ملاقات، درگيري پيش آمد و در اين بين رئيس گروه مقابل كشته شد و دو نفر از آنان به اسارت درآمده و اموالشان مصادره گرديد.
اين حادثه در اوّل ماه رجب كه از ماه‏هاي حرام است واقع شده بود، در حالي كه اين گروه گمان كرده بودند كه آخر جمادي الثانيه است، نه اوّل رجب. به هر حال اين قتال اشتباهاً در اوّل رجب صورت گرفت و كفّار اين موضوع را دستاويز قرار داده و شايع كردند كه مسلمانان احترام ماه‏هاي حرام را نگه نمي‏دارند.
در برابر اين تبليغات دشمنان، قرآن جواب مي‏دهد كه گرچه جنگ در ماه حرام واقع شده، ولي اين قتال به اشتباه از سوي مسلمانان صورت گرفته است، در حالي كه شما مشركان به عمد مرتكب گناهاني شده‏ايد كه مجازات آنها به مراتب از قتال در ماه حرام بيشتر است. بنا بر اين شما با داشتن سابقه‏ي آن همه جنايت و رسوايي و ارتكاب گناهان بزرگ، نبايد اين عمل اشتباه را دستاويز قرار دهيد.
پيام‏هايي كه ذيل اين آيه در تفسير نور، ج‏1، ص: 345 آمده است:

1 رتبه‏ي ايمان، مقدّم بر عمل است. «آمَنُوا») ( «هاجَرُوا وَ جاهَدُوا»
2 اميد به لطف پروردگار، مشروط به ايمان، هجرت و جهاد است. «آمَنُوا») ( «هاجَرُوا وَ جاهَدُوا») ( «أُولئِكَ يَرْجُونَ»
3 اصول افكار و اعمال اگر صحيح باشد، اشتباهات جزئي قابل عفو است.("آمَنُوا») ( «هاجَرُوا») ( «يَرْجُونَ»
4 به لطف خداوند اميدوار باشيم، نه به كارهاي نيك خود. زيرا خطر سوء عاقبت و حبط عمل و عدم قبول اطاعت، تا پايان عمر در كمين است. «يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ»
5 چون بنده اميدوار به رحمت خداوند است، خداوند نيز اعلام مي‏كند: آمرزنده و مهربان است. «يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ»
6 ارزش هجرت و جهاد آن است كه در راه خدا و براي او باشد. «فِي سَبِيلِ اللَّهِ»
7 مؤمنان و مهاجران مخلص نيز به رحمت و مغفرت او نياز دارند. «آمَنُوا»، «هاجَرُوا») ( «يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ»
8 از خطاي مهاجران و مجاهدان در راه خدا، بايد گذشت. «وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
9 اميد بدون عمل، آرزويي بيش نيست. چنان كه در آخرين آيه سوره‏ي كهف مي‏خوانيم: «فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً»

هر كس اميد به لقاي پروردگار و رسيدن به مقام قرب را دارد، پس بايد عمل خالصانه انجام دهد ، خداوند مي‏فرمايد:
من نزد گمان بنده‏ي مؤمن هستم، اگر گمان خوب به من ببرد به او خوبي مي‏رسانم. كافي، ج 2، ص 72.»

5 مومنان واقعي، جهادگرانند: (حجرات/15)

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُواْ وَ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنفُسِهِمْ فيِ سَبِيلِ اللَّهِ أُوْلَئكَ هُمُ الصَّدِقُونَ)
مؤمنان كساني هستند كه به خدا و پيامبر او ايمان آورده‏اند و ديگر شك نكرده‏اند، و با مال و جان خويش در راه خدا جهاد كرده‏اند. اينان راستگويانند
آري نخستين نشانه ايمان عدم ترديد و دو دلي در مسير اسلام است، نشانه دوم جهاد با اموال، و نشانه سوم كه از همه برتر است جهاد با انفس (جانها) است.
به اين ترتيب اسلام به سراغ روشنترين نشانه‏ها رفته است: ايستادگي و ثبات قدم، و عدم شك و ترديد از يك سو، و ايثار مال و جان از سوي ديگر تفسير نمونه، ج‏22، ص: 213.
چگونه ممكن است ايمان در قلب راسخ نباشد در حالي كه انسان از بذل مال و جان در راه محبوب مضايقه نمي‏كند.
و لذا در پايان آيه مي‏افزايد:" چنين كساني راستگو هستند" و روح ايمان در وجودشان موج مي‏زند (أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ).
اين معيار را كه قرآن براي شناخت" مؤمنان راستين" از" دروغگويان متظاهر به اسلام" بيان كرده، منحصر به فقراي طايفه" بني اسد" نيست، معياري است روشن و گويا براي هر عصر و زمان، براي جداسازي مؤمنان واقعي از مدعيان دروغين، و براي نشان دادن ارزش ادعاي كساني كه همه جا دم از اسلام مي‏زنند و خود را طلبكار پيامبر ص مي‏دانند ولي در عمل آنها كمترين نشانه‏اي از ايمان و اسلام ديده نمي‏شود.
در مقابل، كساني هستند كه نه تنها ادعايي ندارند، بلكه همواره خود را مقصر مي‏شمرند، و در عين حال در ميدان ايثار و فداكاري از همه پيشگامترند.
و اگر اين معيار قرآني را براي سنجش مؤمنان واقعي به كار بريم معلوم نيست از انبوه ميليونها ميليون مدعيان اسلام چه اندازه مؤمن واقعي هستند، و چه مقدار مسلمان ظاهري؟!
تفسير نمونه، ج‏22، ص: 214
تعريف مؤمنين به صفاتي كه در آيه آمده، تعريفي است كه هم جامع صفات مؤمن است و هم مانع، يعني هيچ غير مؤمني مشمول آن نمي‏شود، در نتيجه هر كس متصف به اين صفات باشد مؤمن حقيقي است، هم چنان كه هر كس يكي از اين صفات را نداشته باشد، مؤمن حقيقي نيست.

و ايمان به خدا و رسولش عقدي است قلبي بر توحيد خداي تعالي و حقانيت آنچه كه پيامبرش آورده، و نيز عقد قلبي بر صحت رسالت و پيروي رسول در آنچه دستور مي‏دهد.
" ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا"- يعني مؤمنين آنهايي هستند كه ايمان به خدا و رسول او بياورند، و ديگر در حقانيت آنچه ايمان آورده‏اند شك نكنند، و ايمانشان ثابت و آن چنان مستقر باشد كه شك آن را متزلزل نكند. و اين شك نكردن آنان منحصر به يك زمان نيست، بلكه در زمانهاي آينده نيز شك نمي‏كنند، گويا شك چيزي است كه دائما خطرش وجود دارد، در نتيجه اين آيه مي‏فهماند كه بايد استحكام اولي ايمان باقي بماند.
" وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ"- كلمه" مجاهده" كه مصدر" جاهدوا" است، به معناي بذل جهد و به‏كارگيري تمامي توان خويش در پيشبرد راه خدا است. و كلمه" سبيل اللَّه" به معناي دين خدا است. و منظور از مجاهده به اموال و انفس؛ " عمل و به كار گرفتن تا آخرين درجه قدرت" است در انجام تكليف مالي الهي، از قبيل زكات و ساير انفاقات واجب، و انجام تكاليف بدني چون نماز و روزه و حج و غيره.
و معناي آيه اين است كه: مؤمنين واقعي كوشش مي‏كنند تا تكاليف مالي و بدني اسلامي خود را انجام دهند، و در حالي انجام مي‏دهند- و يا عملشان چنين حالي دارد- كه در دين خدا و در راه او است.
" أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ"- اين جمله بر ايمان مؤمنين نامبرده ما دام كه آن صفات را حفظ كرده باشند صحه گذاشته و تصديق مي‏كند.

6 برتري جهادگران: )نساء /95

«لاَّ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُوْلِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَي الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَي وَفَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَي الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا»
«مؤمنان خانه‏نشين كه زيان‏ديده نيستند با آن مجاهداني كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد مي‏كنند يكسان نمي‏باشند خداوند كساني را كه با مال و جان خود جهاد مي‏كنند به درجه‏اي بر خانه‏نشينان مزيت بخشيده و همه را خدا وعده [پاداش] نيكو داده و[لي] مجاهدان را بر خانه‏نشينان به پاداشي بزرگ برتري بخشيده است
تفسير نمونه، ج‏4، ص: 81

اين آيه ي درباره ي كساني است كه ظاهراً مؤمنند ولي بدون عذر از جهاد در راه خدا سر باز مي زنند و خداوند دو بار در اين ايه مي فرمايد مجاهدين بر كساني كه تلاش نمي كنند برتري دارند و برتري آن ها عظيم است و درجه آن ها يكسان نيست و اين دو گروه هرگز يكسان نخواهند بود.
از طرفي اين آيه مربوط به زماني است كه جهاد واجب كفايي باشد و با عدم جهاد آن عده ضرري متوجه جامعه نگردد والا در زماني كه نرفتن به جهاد باعث ايجاد مشكل براي مسلمين گردد و يا به حد كفايت به جهاد نرفته باشند، عدم اقدام براي جهاد گناه بزرگي است كه مستوجب عذاب الهي خواهد بود.

اين آيه شريفه مي‏خواهد مؤمنين را تحريك و تشويق به جهاد نموده، و روح ايمان آنان را براي سبقت‏گيري در خير و فضيلت بيدار كرده وجهاد وقتي بر قعود برتري دارد كه در راه خدا باشد نه در راه هواهاي نفساني و نيز جهاد در راه خدا به خاطر همين كه در راه خدا است وقتي ارزش دارد كه با عزيزترين و محبوب‏ترين محبوب‏ها بوده باشد، يعني با مال و از مال عزيزتر با جان باشد.
:منظور از جهادي كه اين آيه ميفرمايد جهاد كافي است، نه عيني، يعني اگر گروهي براي جهاد اقدام ميكردند از گردن ديگران ساقط بود. زيرا اگر جهاد عيني ميبود خدا وعده بهشت به خانه نشينان نميداد. نوع جهاد به بذل اموال و جانها منحصر ميشود يعني هر نوع جهاد في سبيل اللّه و هر نحوه فداكاري كه مردان مجاهد در راه خدا بكنند باز هم از افراد خانه‏نشين افضل و برترند، و لو اينكه پايين‏تر و كمتر از بذل مال و جان باشد.
سپس برتري مجاهدان را بار ديگر به صورت صريحتر و آشكارتر بيان كرده، مي‏فرمايد: «خداوند مجاهداني را كه با مال و جان خود در راهش پيكار مي‏كنند بر خودداري‏كنندگان از شركت در ميدان جهاد برتري عظيمي بخشيده»

ولي چون نقطه مقابل اين دسته از مجاهدان افرادي هستند كه جهاد براي آنها واجب عيني نبوده و يا اين كه به خاطر بيماري و ناتواني و علل ديگر قادر به شركت در ميدان جنگ نبوده‏اند لذا براي اين كه پاداش نيت صالح و ايمان و ساير اعمال نيك آنها ناديده گرفته نشود به آنها نيز وعده نيك داده ولي از آنجا كه اهميت جهاد در منطق اسلام از اين هم بيشتر است بار ديگر به سراغ مجاهدان رفته و تأكيد مي‏كند كه «خداوند مجاهدان را بر قاعدان اجر عظيمي بخشيده است»

.در حديث آمده است كه: «خداوند جهاد كنندگان را بر تخلف كنندگان، هفتاد درجه فضيلت داده و فاصله هر درجه‏اي هفتاد سال راهپيمايي اسب نيرومند و تندرو است»
ضمنا از تعبير به" درجات" نيز مي‏توان اين معني را استفاده كرد كه مجاهدان همه در يك حد و پايه نيستند و به اختلاف درجه اخلاص و فداكاري و تحمل ناراحتيها، مقامات معنوي آنها مختلف است، زيرا مسلم است همه مجاهداني كه در يك صف در برابر دشمن مي‏ايستند به يك اندازه، جهاد نمي‏كنند و به يك اندازه اخلاص ندارند، بنا بر اين هر يك، به تناسب كار و نيت خود پاداش مي‏گيرند.
همين است كه رسول گرامي اسلام ص مي‏فرمايد: (1) و (2) وسائل كتاب جهاد، ابواب جهاد العدو و يناسبه باب يك حديث 2 و 16.

" فمن ترك الجهاد البسه اللَّه ذلا و فقرا في معيشته و محقا في دينه ان اللَّه اعز امتي بسنابك خيلها و مراكز رماحها
" «1».
" آن كس كه جهاد را ترك گويد، خدا بر اندام او لباس ذلت مي‏پوشاند، و فقر و احتياج بر زندگي، و تاريكي بر دين او سايه شوم مي‏افكند، خداوند پيروان مرا به وسيله سم ستوراني كه به ميدان جهاد پيش مي‏روند و به وسيله پيكانهاي نيزه‏ها، عزت مي‏بخشد."
و به مناسبت ديگري مي‏فرمايد:"
اغزوا تورثوا ابنائكم مجدا" «2».

" جهاد كنيد تا مجد و عظمت را براي فرزندانتان به ميراث بگذاريد"! " ...

و امير مؤمنان علي ع در ابتداي خطبه جهاد( نهج البلاغه خطبه 27.) چنين مي‏فرمايد:

فان الجهاد باب من ابواب الجنة فتحه اللَّه لخاصة اوليائه و هو لباس التقوي و درع اللَّه الحصينة و جنته الوثيقة، فمن تركه رغبة عنه البسه اللَّه ثوب الذل و شمله البلاء و ديث بالصغار و القماءة.
" جهاد دري است از دربهاي بهشت، كه خداوند آن را به روي دوستان خاص خود گشوده است، جهاد، لباس پر فضيلت" تقوي" است جهاد، زره نفوذناپذير الهي است، جهاد، سپر محكم پروردگار است، آن كس كه جهاد را ترك گويد، خداوند بر اندام او لباس ذلت و بلا مي‏پوشاند، و او را در مقابل ديدگاه مردم خوار و ذليل جلوه مي‏دهد ...

7 متخلفين از جهاد در عذاب الهي خواهند بود: ) توبه/81

فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَ كَرِهُواْ أَن يجَُاهِدُواْ بِأَمْوَالهِِمْ وَ أَنفُسِهِمْ فيِ سَبِيلِ اللَّهِ وَ قَالُواْ لَا تَنفِرُواْ فيِ الحَْرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَّوْ كاَنُواْ يَفْقَهُونَ
آنان كه در خانه نشسته‏اند و از همراهي با رسول خدا تخلف ورزيده‏اند خوشحالند. جهاد با مال و جان خويش را، در راه خدا، ناخوش شمردند و گفتند: در هواي گرم به جنگ نرويد. اگر مي‏فهمند بگو: گرماي آتش جهنم بيشتر است.

در اين آيات نيز سخن هم چنان پيرامون معرفي منافقان، وسيله اعمال ورفتار و افكار آنها است، تا مسلمانان به روشني اين گروه را بشناسند و تحت تاثير نقشه‏هاي شوم آنان قرار نگيرند. و تفسير نمونه، ج‏8، ص: 63

شأن نزول اين آيه در مورد جنگ تبوك است كه عده اي رسول خدا(ص) را همراهي نكرده و از اين عدم همراهي خوشحال بودند (فرح المخلفون) و اكراه داشتند كه پيامبر(ص) را با مال يا جان خود ياري كنند و براي توجيه كار خود سعي مي كردند ديگران را نيز همراه خود كنند و مي گفتند كه در اين گرما به جنگ نرويد، .در حقيقت آنها مي‏خواستند هم اراده مسلمانان را تضعيف كنند، و هم شريكهاي بيشتري براي جرمشان فراهم سازند. همانگونه كه همه منافقان در هر عصر و زمان چنينند.سپس قرآن روي سخن را به پيامبر ص كرده و با لحن قاطع و كوبنده‏اي به آنها چنين پاسخ مي‏گويد:" به آنها بگو آتش سوزان دوزخ از اين هم گرمتر و سوزانتر است اگر بفهمند"! (قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ) ولي افسوس كه بر اثر ضعف ايمان، و عدم درك كافي، توجه ندارند كه چه آتش سوزاني در انتظار آنها است، آتشي كه يك جرقه كوچكش از آتشهاي دنيا سوزنده‏تر است
امروزه نيز شاهديم كه بعضي نه تنها خود براي اسلام و انقلاب تلاش نمي كنند بلكه تلاشگران و زحمت كشان را نيز ملامت مي كنند و سعي دارند تا آ ن ها را نيز از تلاش منصرف نمايند تا زشتي كار خود را بپوشانند. در اين مورد هم خداوند در اياتي مي فرمايد كه هر كسي عزم جهاد دارد بايد از ملامت ديگران نترسد.

نكته‏ ها: اين آيه، سه نشانه براي منافقان ذكر كرده است: تفسير نور، ج‏5، ص: 11
الف: از جبهه نرفتن به جاي پشيماني شادند.
ب: جهاد با مال و جان بر ايشان سنگين است.
ج: ديگران را از جبهه رفتن منع مي‏كنند

طبق آيات گذشته، منافقان مانع كمك مالي ديگران مي‏شدند، مطابق اين آيه نيز از حضور در جبهه، تخلّف مي‏كنند و ديگران را هم دلسرد مي‏كنند.

پيامهايي كه طبق تفسير نور، ج‏5، ص: 117 از اين آيه استنباط ميشود:

شادي به خاطر نرفتن به جبهه و تخلّف از فرمان پيامبر، نشانه‏ي نفاق است( فَرِحَ الْمُخَلَّفُون).
2 بدتر از جبهه نرفتن، شكستن قداستِ رهبري و تخلّف از فرمان اوست( بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ»، نفرمود: «بمقعدهم عن الجهاد)
« 3 اطاعت بي‏چون و چرا از رسول خدا لازم است. «بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ»
4 مؤمنِ ترسو، از منافق جداست. ترسو كمك مالي مي‏كند، ميل قلبي براي جهاد هم دارد. امّا منافقان، نه كمك مي‏كنند و نه ميل كمك دارند. «كَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا»
5 منافقان براي باز داشتن مردم از جهاد، با تبليغ دلسرد كننده و اخلال‏گري، مشكلاتي چون گرم بودن هوا را بهانه قرار مي‏دهند. «قالُوا لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ»
6 در آستانه‏ي جنگ بايد آماده باشيم تا شايعات و سخنان دلسرد كننده‏ي منافقان را به سرعت خنثي كنيم. «قالُوا»، «قُلْ» 7 در پاسخگويي به تبليغات دشمن، از اصطلاحاتِ خودش استفاده كنيم. «الْحَرِّ»، «أَشَدُّ حَرًّا»
8 ياد معاد، عامل حركت به سوي جبهه است، «قُلْ نارُ جَهَنَّمَ» مؤمنان واقعي هرگز گرمي هوا را مانع جهاد نمي‏دانند.
9. منافقان، ظاهربين‏اند و شناخت عميق ندارند. «لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ»

8 جهادگران داراي عظيم ترين درجه الهي اند

«الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ»
«كساني كه ايمان آورده و براي خدا هجرت نموده و در راه خدا با مال و جانشان به جهاد پرداخته‏اند عظيم ترين درجه را نزد خداوند و آنان رستگاران و سعادتمندان عالمند. سوره توبه/20

وقتي دو نفر از مسلمانان از افتخارات خود مي گفتند كه يكي آب دادن به حجاج و ديگري تعمير و عمارت مسجدالحرام بود و اين را سبب برتري خود بر امام علي(ع) برمي شمردند خداوند اين آيه را نازل فرمود كه:
ايا رتبه ساخت و تعمير مسجدالحرام و آب دادن به حاجيان در مسجدالحرام با مقام آن كسي كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و در راه خدا جهاد كرده يكسان مي شمريد؟ هرگز آنان نزد خدا يكسان نخواهند بود.

توجه به دو نكته در اين ايه ضروري است:

اوّل: درجه جهادگران اعظم است نه عظيم، يعني با صفت تفضيلي بيان شده و نشان دهند ه ي اين است كه بزرگ ترين مقامات در نزد خداوند مخصوص اين گروه است.
دوّم: اين ها كساني هستند كه «فائز» مي شوند و گروهي كه به سعادت واقعي مي رسند اينانند نه كساني كه از جهاد فرار مي كنند و طفره مي روند.
پيامهايي كه در ذيل اين آيه در تفسير نور، ج‏5، ص: 35 آمده است.

1 ايمان، هجرت و جهاد، همچون تقوا، در رأس همه‏ي ارزش‏هاست. «آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا» ... «أَعْظَمُ دَرَجَةً»
2 اگر ملاك ارزش نزد مردم، روابط قبيلگي و نژادي است، در محاسبات الهي، ايمان، هجرت و جهاد، ملاكِ ارزش است. «عِنْدَ اللَّهِ»
3 ايمان، لازمه‏ي كمالات ديگر است. «آمَنُوا»
4 ارزش همه‏ي كارهاي مقدّس، به نيّت آنهاست. «فِي سَبِيلِ اللَّهِ»
5 فوز و رستگاري، تنها در سايه‏ي ايمان، هجرت و جهاد است. «آمَنُوا وَ ...»، «أُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ»

9 جهاد سبب هدايت است

« وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا»
«كساني كه در راه ما جهاد و تلاش نمايند محققاً آن ها را به راه خويش هدايت مي كنيم.»عنكبوت/69

يعني اگر كسي در راه خدا و براي خدا تلاش كرد خداوند او را دستگيري نموده و نه تنها راه وصال خويش را به او نشان مي دهد، بلكه او را به آن راه مي كشاند و در آن راه هدايت مي كند.
نكته مهمي كه در اين ايه است حديثي است كه در تفسير فرات الكوفي صفحه 320 از امام باقر(ع) نقل شده است كه آن حضرت درباره اين ايه فرموده اند: «نزلت فينا اهل البيت»
يعني اولاً مصداق اصلي كساني كه در راه خدا جهاد كرده و خداوند آن ها را در مسير هدايت آورده اهل بيت عليهم السلام هستند.
و ثانياً: منظور از «فينا» ما اهل بيتيم يعني هر كسي در راه ياري ما اهل بيت قدمي بردارد خداوند او را در راه خويش هدايت نموده و دستگيري مي نمايد.
در اينكه منظور از" جهاد" در اينجا چيست؟ و آيا جهاد با دشمن است، يا جهاد با نفس، يا جهاد در راه شناخت خدا از طرق علمي و استدلالي؟ مفسران احتمالات متعددي داده‏اند. ير نمونه، ج‏16، ص: 349
و همچنين در مورد تعبير" فينا" كه آيا منظور در راه رضاي خدا است، يا در راه جهاد با نفس، يا در طريق عبادت، يا در طريق مبارزه با دشمن؟
ولي پيدا است كه هم تعبير به" جهاد" تعبير وسيع و مطلقي است و هم تعبير" فينا"، بنا بر اين هر گونه جهاد و تلاشي را كه در راه خدا و براي او و به منظور وصول به اهداف الهي صورت گيرد شامل مي‏شود، خواه در طريق كسب معرفت باشد، يا جهاد با نفس، يا مبارزه با دشمن يا صبر بر طاعت، يا شكيبايي در برابر وسوسه معصيت، يا در مسير كمك به افراد مستضعف، و يا انجام هر كار نيك ديگر.
كساني كه در اين راهها به هر شكل و هر صورت براي خدا مجاهده كنند مشمول حمايت و هدايت الهي هستند.

ضمنا از آنچه گفتيم روشن شد كه منظور از" سبل" در اينجا راههاي مختلفي است كه به سوي خدا منتهي مي‏شود: راه جهاد با نفس، راه مبارزه با دشمنان، راه علم و دانش و فرهنگ، خلاصه جهاد در هر يك از اين راهها سبب هدايت به مسيري است كه به خدا منتهي مي‏شود.

اين وعده‏اي است كه خداوند مؤكدا به همه مجاهدان راهش داده، و پيروزي و ترقي و موفقيت را در گرو دو چيز شمرده،" جهاد" و" خلوص نيت".
جمعي از فلاسفه معتقدند كه انديشه و مطالعه و تفكر ايجاد علم و دانش نمي‏كند، بلكه روح انساني را براي پذيرش صور معقولات آماده مي‏سازد و هنگامي كه روح انساني آماده پذيرش شد فيض علم از خالق متعال و واهب الصور بر روح انسان پاشيده مي‏شود. بنا بر اين انسان بايد در اين راه جهاد كند ولي هدايت به دست خدا است. و اينكه در حديث وارد شده است كه علم به كثرت تعليم و تعلم نيست بلكه نوري است كه خداوند به قلب هر كس بخواهد و شايسته بداند مي‏افكند نيز ممكن است اشاره به همين معني باشد.

نكته‏ها:
تفسير نمونه، ج‏16، ص: 350

1-" جهاد" و" اخلاص"
از آيه فوق به خوبي استفاده مي‏شود كه هر گونه شكست و ناكامي نصيب ما شود معلول يكي از دو چيز است: يا در جهاد كوتاهي كرده‏ايم، و يا اخلاص در كار ما نبوده است، و اگر اين دو با هم جمع شود بنا به وعده مؤكد الهي، پيروزي و هدايت حتمي است.
و اگر درست بينديشيم مي‏توانيم سرچشمه مشكلات و مصائب جوامع اسلامي را در همين امر پيدا كنيم.
چرا مسلمانان پيشرو ديروز، امروز عقب مانده‏اند؟
چرا دست نياز در همه چيز حتي در فرهنگ و قوانين خويش به سوي بيگانگان دراز مي‏كنند؟
چرا براي حفظ خود در برابر طوفانهاي سياسي و هجومهاي نظامي بايد به ديگران تكيه كنند؟
چرا يك روز ديگران ريزه‏خوار خوان نعمت علم و فرهنگ آنها بودند اما امروز بايد بر سر سفره ديگران بنشينند؟
و بالآخره چرا در چنگال ديگران اسيرند و سرزمينهاي آنها در اشغال متجاوزان؟! تمام اين" چراها" يك پاسخ دارد و آن اينكه
يا جهاد را فراموش كرده‏اند و يا نيت ها آلوده شده است.
آري جهاد در صحنه‏هاي علمي و فرهنگي و سياسي و اقتصادي و نظامي به دست فراموشي سپرده شده، حب نفس و عشق به دنيا و راحت طلبي و كوته‏نگري و اغراض شخصي بر آنها چيره شده، تا آنجا كه كشتگانشان به دست خودشان بيش از كشتگاني است كه دشمن از آنها قرباني مي‏گيرد! خودباختگي گروهي غربزده و شرق‏زده، خودفروختگي جمعي از زمامداران و سران، و ياس و انزواي دانشمندان و متفكران هم جهاد را از آنها گرفته، و هم اخلاص را. تفسير نمونه، ج‏16، ص: 351

هر گاه مختصر اخلاصي در صفوف ما پيدا مي‏شود و مجاهدان ما تكاني به خود مي‏دهند پيروزيها پشت سر يكديگر فرا مي‏رسد. و چه عظيم و الهام بخش است قرآن كه در يك جمله كوتاه هم درد و هم درمان را بيان كرده! آري آنها كه در راه خدا جهاد مي‏كنند مشمول هدايت الهي هستند و بديهي است كه با هدايت او گمراهي و شكست مفهومي ندارد.
اگر مي‏بينيم در بعضي از روايات اهل بيت ع اين آيه تفسير به آل محمد ص و پيروان آنها شده است بيان مصداق كاملي از آن است، چرا كه آنها در طريق جهاد و اخلاص پيشگام و پيشقدم بودند و هرگز دليل بر محدوديت مفهوم آيه نخواهد بود.

10 اخلاص شرط جهاد است

« وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ
و در راه خدا چنان كه حق جهاد [در راه] اوست جهاد كنيد.» حج/78
در تفسير نمونه با بررسي ايات و روايات آمده است كه منظور از حق جهاد ؛ خلوص نيت و انجام اعمال براي خداست. پس اگر بالاترين و بهترين اعمال و تلاش ها براي ياري اسلام انجام شود و خلوص نيت در آن نباشد حق جهاد ادا نشده و ارزشي نخواهد داشت.

نكته‏ ها:
ارزش كارها، به انگيزه و شيوه و مقدار آن بستگي دارد. (جهادي ارزش دارد كه با تمام توان در راه خدا باشد) «فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ
تفسير نور، ج‏8، ص: 79


اكثر مفسران اسلامي،" جهاد" را در اينجا به معني خصوص مبارزه مسلحانه با دشمنان نگرفته‏اند، بلكه همانگونه كه از مفهوم لغوي آن استفاده مي‏شود به معني هر گونه جهاد و كوشش در راه خدا و تلاش براي انجام نيكيها، و مبارزه با هوسهاي سركش (جهاد اكبر) و پيكار با دشمنان ظالم و ستمگر (جهاد اصغر) دانسته‏اند.
مرحوم" طبرسي" در" مجمع البيان" از اكثر مفسران چنين نقل مي‏كند كه منظور از" حق جهاد" خلوص نيت و انجام دادن اعمال براي خدا است.
بدون شك" حق جهاد" نيز معني وسيعي دارد كه از نظر كيفيت و كميت و مكان و زمان و ساير جهات، همه را شامل مي‏شود، اما از آنجا كه مرحله" اخلاص" سخت‏ترين مرحله در جهاد نفس است، روي اين مرحله تكيه كرده است، چرا كه نفوذ افكار و انگيزه‏هاي غير الهي در قلب و اعمال انسان آن قدر مخفي و باريك و پنهان است كه جز بندگان خاص خدا از آن رهايي نمي‏يابند!.
تفسير نمونه، ج‏14، ص: 182

11 جهاد به نفع خودتان است

«وَمَن جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ
كسي كه جهاد و تلاش كند، براي خود مي‏كوشد زيرا خدا از جهانيان سخت بي‏نياز است.» )عنكبوت /6)

نكته‏ ها:
مراد از جهاد در اين آيه، تنها جهاد با شمشير و با دشمنان نيست، بلكه مراد هر گونه تلاش و كوشش است خواه اين تلاش در راه خودسازي و به اصطلاح جهاد با نفس باشد يا مبارزه با وسوسه‏هاي شيطان و يا با دشمنان خارجي.

پيام‏ها:
1 خداوند به تلاش ما نياز ندارد. «وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ»
من نكردم خلق تا سودي كنم بلكه تا بر بندگان جودي كنم‏
2 براي تشويق مردم به تلاش‏هاي مثبت، از گرايش‏هاي دروني و فطري، همچون حبّ نفس استفاده كنيم. (انسان فطرتاً به دنبال سود و منافع خويش است) «وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ» 3 بي‏نيازي خداوند، واقعي و حتمي است. (بر خلاف اظهار بي‏نيازي ما كه در عين نياز است.) «إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ» 4 خداوند، هم از انسان‏ها بي نياز است و هم از فرشتگان و هم ديگر موجودات. تفسير نور، ج‏9، ص: 115
برنامه آزمون الهي، جهاد با هواي نفس، و مبارزه با دشمنان سرسخت براي حفظ ايمان و پاكي و تقوا، برنامه خود انسان است، و گرنه خداوند وجودي است نامتناهي از هر نظر و هيچ نيازي ندارد كه به وسيله عبادت يا اطاعت بندگان بر طرف شود، كمبودي ندارد كه ديگران به او بدهند، بلكه ديگران هر چه دارند از او دارند، از خودشان چيزي ندارند.

از اين بيان روشن مي‏شود كه" جهاد" در اينجا الزاما به معني جهاد مسلحانه با دشمن نيست، بلكه همان معني اصلي لغوي خود را دارد كه هر گونه تلاش و كوشش را براي حفظ ايمان و تقوي، و تحمل انواع شدائد و مبارزه‏هاي موضعي را با دشمن لجوج و كينه‏توز شامل مي‏شود.

خلاصه اينكه تمام منافع اين جهاد به شخص مجاهد باز مي‏گردد و او است كه خير دنيا و آخرت را در پرتو جهادش تحصيل مي‏كند، و حتي اگر جامعه از بركات اين جهاد بهره‏مند شود در مرحله بعد خواهد بود، بنا بر اين هر گاه توفيق اين جهاد نصيب كسي شود بايد خدا را بر اين نعمت بزرگ سپاس گويد.

اين كه دستور جهاد داده شده براي پرورش روح و قابليت هاي خود شما است و خداوند نيازي ندارد كه كسي او را ياري كند، بلكه اين ياري خداوند سودش در درجه اول به خود جهادگر مي رسد.
پس بايد توجه كرد كه اگر تلاش و جهاد مي كنيم منتي بر كسي نداريم زيرا بيش از هر كس، خود سود برده ايم و از طرفي توقع پاداش با تشكر از خلق باعث لكه دار شدن اخلاص مي گردد كه آن وقت آن جهاد عظيم كاملاً بي ارزش مي گردد.

12 جهاد ؛آزمايش الهي

: « وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّي نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ
و البته شما را مي‏آزماييم تا مجاهدان و شكيبايان شما را باز شناسانيم و گزارش هاي [مربوط به] شما را رسيدگي كنيم.»)محمد/31

امام حسين(ع) در حديث مشهوري فرموده اند: «الناس عبيدالدنيا و الدين لعق علي السنتهم يحوطونه ماذرت معائشهم فاذا محصور بالبلا قل الديانون مردم بنده دنيا هستند و دين لقلقه ي زبان آن ها است و همين كه دنيا و معيشتشان به خطر بيفتد يا بلاها و سختي ها آن ها را احاطه كند دين داران اندك مي شوند.»

اين سنت الهي است كه مدعيان دين داري را آزمايش مي فرمايد، پس هر كس بايد از خودش بپرسد كه براي ترويج اسلام و اطاعت از خداوند چقدر تلاش و جهاد نموده زيرا ادعاي دين داري بدون اين جهاد در راه خدا، ادعايي دروغ و باطل است و نشان دهنده ي رد شدن در اين امتحان الهي است.

گر چه اين آزمايش دامنه وسيع و گسترده‏اي دارد و صبر و شكيبايي در انجام همه وظائف را شامل مي‏شود ولي به تناسب كلمه مجاهدين، و آيات قبل و بعد بيشتر منظور آزمايش در ميدان جهاد است، و راستي ميدان جهاد ميدان آزمايش بزرگ و سختي است، و كمتر كسي مي‏تواند چهره واقعي خود را در چنين ميدانهايي از نظرها مستور دارد.

كلمه" بلاء" و" ابتلاء" به معناي امتحان و آزمايش است. و آيه شريفه علت واجب كردن قتال بر مؤمنين را بيان مي‏كند، مي‏فرمايد: علتش اين است كه خدا مي‏خواهد شما را بيازمايد، تا برايتان معلوم شود مجاهدين در راه خدا و صابران بر مشقت تكاليف الهي چه كساني هستند.

بسياري از مفسران گفته‏اند كه مراد از" اخبار" در اينجا اعمال انسانها است، چرا كه وقتي عملي از انسان سرمي‏زند به صورت" خبر" در ميان مردم پخش مي‏شود، بعضي نيز گفته‏اند منظور از" اخبار" در اينجا اسرار دروني است، چرا كه اعمال مردم از اين اسرار خبر مي‏دهد
ترجمه الميزان، ج‏18، ص: 366
.
اين احتمال نيز وجود دارد كه" اخبار" در اينجا به معني خبرهايي است كه مردم از وضع خود يا از تعهدات خويش مي‏دهند، مثلا منافقان با پيامبر ص عهد كرده بودند كه پشت به ميدان نبرد نكنند در حالي كه عهد و پيمان خود را شكستند تفسير نمونه، ج‏21، ص: 482.

ضمنا جمله:" حَتَّي نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ" (تا مجاهدان شما را بشناسيم) به اين معني نيست كه خداوند از اين گروه آگاهي ندارد بلكه منظور تحقق اين معلوم الهي است و مشخص شدن اين گونه افراد است، يعني تا اين علم الهي تحقق خارجي يابد و عينيت حاصل كند و صفوف مشخص شود.

در اينجا قرآن با استفاده از حادثه احد براي تصحيح يك اشتباه فكري مسلمانان اقدام مي‏كند و مي‏گويد: شما چنين پنداشتيد كه بدون جهاد و استقامت در راه خدا مي‏توانيد در بهشت برين جاي گيريد، آيا شما گمان كرديد داخل شدن در عمق آن سعادت معنوي تنها با انتخاب نام مسلمان و يا عقيده بدون عمل ممكن است؟ اگر چنين بود مسئله بسيار ساده بود، ولي هرگز چنين نبوده است و تا اعتقادات واقعي در ميدان عمل پياده نشود كسي بهره‏اي از آن سعادتها نخواهد برد، در اينجا است كه بايد صفوف از هم مشخص شود، و مجاهدان و صابران از افراد بي ارزش شناخته شوند

اين آيه، به جهاد و صبر و مقاومت مؤمنان اشاره مي‏كند. زيرا راه بهشت از طريق صبر و جهاد است. قرآن مي‏فرمايد: «سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ» «1» سلام بر شما اهل بهشت، بخاطر صبر و مقاومتي كه داشتيد. در اين تعبير لطفي است، نمي‏گويد سلام بر شما بخاطر حج و روزه و يا خمس و زكات، زيرا انجام هر عملي نيازمند صبر و پايداري است.

13 اگر جهاد نكنيد، اين توفيق به ديگران مي رسد

يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتيِ اللَّهُ بِقَوْمٍ يحُِبهُُّمْ وَ يحُِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَليَ الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَليَ الْكَافِرِينَ يجَُاهِدُونَ فيِ سَبِيلِ اللَّهِ وَ لَا يخََافُونَ لَوْمَةَ لَائمٍ ذَالِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ مائده/(54)

اگر شما از جهاد رو برگردانيد، خداوند ديگراني را به جاي شما مي آورد كه اين توفيق و وظيفه الهي را به نحو احسن انجام دهند.
«اي كساني كه ايمان آورده ايد، هركس از شما از آيين خود بازگردد (به خدا زياني نمي رساند) خداوند جمعيتي را مي آورد كه آن ها را دوست دارد و آنان (نيز) خدا را دوست دارند، در برابر مومنان متواضع و در برابر كافران سرسخت و نيرومند با آنها در راه خدا جهاد مي كنند و از سرزنش هيچ ملامت گري هراسي ندارند ...

در حديثي اميرالمومنين(ع) فرموده است: جهاد موهبتي الهي و دري از درهاي بهشت است كه خداوند تنها آن را به روي بندگان خاص خود مي گشايد. پس اين توفيق را خداوند به هر كسي نخواهد داد و همان طور كه گفته شد خداوند نيازي به جهاد ما ندارد لذا علاوه بر معني كلي ايه كه اگر شما خدا را ياري نكنيد، خدا ديگران را مي آورد و اين توفيق از شما سلب مي شود. چند نكته مهم ديگر درباره ي اين ايه وجود دارد:

الف در جنگ خيبر مسلمانان نمي توانستند به قلعه هاي خيبر حمله كنند و ترس عامل مهمي بود كه جلوي آن ها را مي گرفت، لذا اين ايه نازل شد و پيامبر(ص) فرمود: به خدا فردا پرچم را به دست كسي مي سپارم كه خدا و پيامبر را دوست دارد و خدا و پيامبر نيز او را دوست دارند، پي در پي به دشمن حمله مي كند و هيچ گاه از برابر آن ها نمي گريزد و از اين ميدان باز نخواهد گشت، مگر اين كه خدا به دست او پيروزي را نصيب مسلمانان مي كند. آن گاه پرچم را به دست علي عليه السلام داد. «
ب معلوم مي شود كه ترك جهاد و عدم مقاومت در برابر دشمنان اسلام و بي تفاوتي به معني بازگشت از دين و ارتداد است.
ج پيامبر(ص) در پاسخي درباره اين ايه دست بر شانه سلمان زد و فرمود: منظور از اين ايه و ياران و هموطنان او هستند. سپس فرمود: اگر دين (بعضي روايات علم) به ستاره ثريا بسته باشد و در آسمان قرار گيرد، مرداني از فارس آن را در اختيار خواهند گرفت.
د در رواياتي گفته شده اين ايه درباره ي ياران امام زمان (عج) است.
البته همان گونه كه مي دانيد جمع بين همه ي اينها كاملاً صحيح است و انسان را به نتايج جالبي مي رساند.

14 مجاهد با دشمن خدا دوستي نمي كند

يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ عَدُوِّي وَ عَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ تُلْقُونَ إِلَيهِْم بِالْمَوَدَّةِ وَ قَدْ كَفَرُواْ بِمَا جَاءَكُم مِّنَ الْحَقّ‏ِ يخُْرِجُونَ الرَّسُولَ وَ إِيَّاكُمْ أَن تُؤْمِنُواْ بِاللَّهِ رَبِّكُمْ إِن كُنتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فيِ سَبِيليِ وَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتيِ تُسِرُّونَ إِلَيهِْم بِالْمَوَدَّةِ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَ مَا أَعْلَنتُمْ وَ مَن يَفْعَلْهُ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ(ممتحنه/1)

اي كساني كه ايمان آورده‏ايد، دشمن من و دشمن خود را به دوستي اختيار مكنيد. شما با آنان طرح دوستي مي‏افكنيد و حال آنكه ايشان به سخن حقي كه بر شما آمده است ايمان ندارند. و بدان سبب كه به خدا، پروردگار خويش ايمان آورده بوديد، پيامبر و شما را بيرون راندند. اگر براي جهاد در راه من و طلب رضاي من بيرون آمده‏ايد، در نهان با آنها دوستي مكنيد و من به هر چه پنهان مي‏داريد يا آشكار مي‏سازيد آگاهترم. و هر كه چنين كند، از راه راست منحرف گشته است.

خداوند در ايه اول سوره ممتحنه مسلمانان را از دوستي با دشمنان خدا بر حذر داشته است و در اواسط ايه دوباره تاكيد مي فرمايد كه اگر مجاهد راه خدا هستيد با آنها پيوند دوستي برقرار نكنيد. إِن كُنتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِي سَبِيلِي وَابْتِغَاء مَرْضَاتِي تُسِرُّونَ إِلَيْهِم بِالْمَوَدَّةِ
اين ايه كاملاً نشان مي دهد كه نظام اسلامي و كساني كه مدعي تلاش براي بسط عدالت الهي در جهان هستند حق برقراري رابطه دوستي با كساني كه عملاً با خداوند و بندگان صالح او دشمني مي كنند را ندارند. البته اگر آنان دست از دشمني بردارند موضوع تفاوت پيدا خواهد كرد. ولي با نظامي مانند اسرائيل غاصب كه اصل تشكيل آن براي چنين دشمني است نمي توان صلح و آشتي داشت.
تفسير نمونه، ج‏24، ص: 12

آنها هم در عقيده با شما مخالفند، و هم عملا به مبارزه برخاسته‏اند، و كاري را كه بزرگترين افتخار شما است، يعني ايمان به پروردگار، براي شما بزرگترين جرم و گناه شمرده‏اند، و به خاطر همين شما را از شهر و ديارتان آواره كردند، با اين حال آيا جاي اين است كه شما نسبت به آنها اظهار محبت كنيد، و براي نجاتشان از چنگال مجازات الهي به دست توانمند رزمندگان سپاه اسلام تلاش كنيد؟! سپس براي توضيح بيشتر مي‏افزايد:" اگر شما براي جهاد در راه من و جلب خشنوديم هجرت كرده‏ايد پيوند دوستي با آنها برقرار نسازيد" (إِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهاداً فِي سَبِيلِي وَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِي)

اگر به راستي دم از دوستي خدا مي‏زنيد و به خاطر او از شهر و ديار خود هجرت كرده‏ايد، و طالب جهاد فِي سَبِيلِ اللَّهِ و جلب رضاي او هستيد اين مطلب با دوستي دشمنان خدا سازگار نيست.
سپس براي توضيح بيشتر مي‏افزايد:" شما مخفيانه با آنها رابطه دوستي برقرار مي‏سازيد، در حالي كه من آنچه را پنهان يا آشكار مي‏كنيد از همه بهتر مي‏دانم"! (تُسِرُّونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِما أَخْفَيْتُمْ وَ ما أَعْلَنْتُمْ) «».بنا بر اين مخفي‏كاري چه فايده‏اي دارد با علم خداوند به غيب و شهود.
و در پايان آيه به عنوان يك تهديد قاطع مي‏فرمايد:" هر كس از شما چنين كاري كند از راه راست منحرف و گمراه شده است" (وَ مَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ).

هم از راه معرفت خدا منحرف گشته كه گمان كرده چيزي بر خدا مخفي مي‏ماند، و هم از راه ايمان و اخلاص و تقوي كه طرح دوستي با دشمنان خدا ريخته، و هم تيشه به ريشه زندگاني خود زده است كه دشمنش را از اسرارش با خبر ساخته و اين بدترين انحرافي است كه ممكن است به شخص مؤمن بعد از وصول به سرچشمه ايمان دست دهد.

 

چرا آغاز جنگ را هفته دفاع مقدس می نامیم؟

اساساً هرکشوری پایان جنگ ویا هر بحرانی را گرامی می دارد. مگر در پایان هشت سال دفاع مقدس ما پیروز مطلق میدان نبرد نبوده ایم؟ که شروع جنگ که از تلخ ترین روزهای دفاع مقدس است را گرامی می داریم. در این مقاله ما سعی می کنیم که به این مساله بپردازیم که چرا هفته اول جنگ به نام دفاع مقدس نام گذاری شده است؟
و با تاکید بر این که بیش از نیمی از جمعیت کشور را جوانان زیر ۳۰ سال تشکیل می دهند. و با توجه به اهمیتی که دوران دفاع مقدس در تاریخ معاصر ایران داردکه همواره در پی بروز هر جنگی، شاهد جدایی بخش هایی از این سرزمین پهناور به دست بیگانگان بوده است.
به گونه ای که می توان گفت در دویست سال گذشته، یعنی از زمان «فتحعلی شاه قاجار» به بعد، نزدیک به یک میلیون کیلومتر مربع از خاک ایران جدا شده است. اما علی رغم پشتیبانی قدرت های بزرگ از عراق، روند مذکور در جنگ ایران و عراق ادامه پیدا نکرد و سرفصل جدیدی از تاریخ ایران را در صفحات تاریخی به ثبت رساند. در این جنگ نه تنها یک وجب از خاک ایران در دست نیروهای عراقی باقی نماند، بلکه عراق به عنوان کشور متجاوز به نظام بین الملل معرفی شد.
پس چرا؟ بسیاری از جوانان نسل سوم و چهارم انقلاب کمترین توجه را به آن دارند و کمترین خاطره های آن دوران مهم را با خود ندارند. با توجه به این که هنوز نسلی که مستقیم در دفاع مقدس حضور داشته است زنده و گواه تاریخی این واقعه عظیم است.(رزمندگان،آزدگان،جانبازان وخانواده معظم شهدا)
مقاله حاضر به چهار بخش تقسیم گردیده است: ابتدا وضعیت ایران قبل از جنگ ، در بخش دوم وضعیت ایران در شروع جنگ و بخش سوم پایان جنگ و بخش چهارم بعد از جنگ.

بخش اول : وضعیت ایران قبل از شروع جنگ

انقلاب اسلامی که ازجهات متعدد با سایر انقلاب ها متفاوت بود. ودرتعارض مستقیم با قدرتهای سلطه گر قرارداشت. و همین تفاوت وتعارض باعث شده بود که غیر پیش بینی باشد. وهمین موضوع موجب نگرانی قدرتهای بزرگ شده بود.لذا ازهمان ابتد با مقابله ی همه جانبه وجدی انان مواجه شد.وقدرتهای بزرگ برای اینکه کشورهای منطقه را همراه خودکنند.صدور اندیشه های انقلاب اسلامی برای کشورهای منطقه را خطرناک عنوان می کردند .ومدعی این بودند انقلاب اسلامی درصدد سرنگونی حکومتهای آنان است.
امام خمینی قدس سره درتشریح صدور انقلاب می فرماید « این معنی غلط را از صدور انقلاب برداشت نکنند که ما می‌خواهیم کشورگشایی کنیم. ما همة کشورهای مسلمین را از خودمان می‌دانیم. همة کشورها باید در محل خودشان باشند… معنی صدور انقلاب ما این است که همه ملتها بیدار شوند و خودشان را از این گرفتاری که دارند و تحت سلطه‌ای که هستند و از این که همه مخازن آنها دارد به باد می‌رود و خودشان به نحو فقر زندگی می‌کنند، نجات دهند… ما می‌خواهیم این چیزی که در ایران واقع شد، این بیداری و اینکه خودشان را از ابرقدرتها فاصله دادند و دست آنها را از مخازن خود کوتاه کردند، این در همه ملتها و در همة دولت‌ها واقع بشود، آرزوی ما این است.»
دراین دوره کشوربا بحران و چالشهای فراوانی روبرور بود. از لحاظ سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی. که این فشارها عمدتاٌ ازسوی قدرت های بزرگ و کشورهای منطقه ای به ایران تحمیل می شد. تاشاید بتوانند ایران را به پای میز مذکره بکشانند.
در درون ایران گروه های سیاسی اعم از منافقین ، ملی مذهبی ها ، لیبرال ها و جریان های سیاسی دیگر که فکر می کردند بدون حمایت قدرتهای بزرگ نمی شود.کشور را اداره کرد.با ایجاد غائله گنبد ، کردستان ، ترور شخصیت ها و آدم های موثر انقلاب اسلامی با تلاش در حذف نیروهای انقلابی و وفادار به حضرت امام خمینی (ره) خواهان بدست گرفتن حکومت و جدائی دین از سیاست بودند. در حالی که حضرت امام خمینی (ره)تاکید بر پیوستگی دین وسیاست داشت.چرا که اندیشه دینی باعث استقلاق وعزت بود.درحالی که جدایی دین ازسیاست باعث همان وابستگی ها دوران طاغوت می شد. که تمامی این جریانها وابسته به حمایتهای قدرتهای سلطه گر بود.اتقافات دیگری هم دراین دوره رخ می دهد. تلاش برای کودتا توسط عوامل نظامی وابسته به خارج «کودتای نوژه» ،عملیات مستقیم نظامی (حمله به طبس) توسط آمریکا صورت گرفت.
از لحاظ ا قتصادی: مشکلات اقتصادی ایران در سالهای ۵۸ و ۵۹ کمتر از مشکلات سیاسی نبود، در سالهای قبل از پیروزی به دلیل اعتصابات انجام گرفته در بخشهای اقتصادی کشور بویژه در شرکت نفت که اقتصاد ایران به فروش آن بستگی داشت، عملاً اقتصاد کشور فلج شده بود، تقریباً تمامی بنگاهای تجاری و کارخا نجات به علت وابستگی به خارج و بلوکه شدن دارائی‌های ایران در بانکهای امریکا و تحریم اقتصادی ایران ازسوی امریکا تعطیل بودند. اگرچه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، به فرمان امام راحل(ره) کارگران و کارمندانی فعالیت خود را از نو آغاز کردند. لکن به دلیل عدم انسجام سیاسی در داخل و تحریک گروهکهای وابسته حرکت اقتصادی شکل مناسبی نداشت. کشور شدیداً در رکود اقتصادی بسر می برد.
ازلحا ظ فرهنگی هم دجار بحران بودیم زیرا درگذشته تقریباً فرهنگ غربی بر کشور حاکم بود.« متاسفانه هنوز آن نوع فرهنگ درجامعه ما جاری است» ولیکن بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در حال گذر وتطبیق خود با جامعه بود. که خود این دوگانگی فرهنگ تاثیر بسزایی در مراحل مختلف انفلاب ودفاع مقدس داشت.

بخش دوم :شروع جنگ و اوضاع نظامی ایران

اوضاع نظامی ایران در سالهای ۵۸ و ۵۹ به مراتب بدتر از اوضاع سیاسی و اقتصادی بوده است. ارتش جمهوری اسلامی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن سال ۵۷ دچار تحولات عمده‌ای گردید. زیرا ساختار ارتش متناسب با منافع شاه و اولویت‌های سیاسی امریکا در منطقه بوده است و با آن ساختار نمی‌توانست در خدمت اهداف انقلاب اسلامی قرار گیرد. حضرت امام خمینی(ره) ضمن تأکید بر حفظ انسجام ارتش، فرصت لازم را در اختیار این نیرو قرار داد تا ساختار جدید خود را بر مبنای معیارهای ارتش مکتبی توسعه دهد، اما به دلیل اینکه سازمان و ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از قطع وابستگی ها که تا عمق استخوان ارتش طاغوت نفوذ کرده بود و خروج کارشناسان نظامی و فرار فرماندهان نظامی به خارج از کشور که عمدة فنون و تخصص‌های نظامی را در اختیار داشتند.
از ارتش و تصفیه امرای خائن و سرسپرده بخصوص بعد از کودتا نوژه و اقدامات دولت بازرگان مبنی بر کاهش نیروهای ارتش ، به طوری که در تاریخ ۹/۲/۵۸ اعلام داشت که ایران به ارتش ۵۰۰ هزار نفری نیازی ندارد و تعداد ارتشیان کاهش خواهد یافت. و از سوی دیگرکاهش مدت خدمت سربازی از ۲۴ ماه به ۱۲ ماه و اعزام کادرهای ارتش به محلهای سکونت و زادگاه خود،ودراقدامی مشکوک در زمینه لغو قراردادهای نظامی، از قبیل لغو قرارداد خرید شش فروند زیردریایی از آلمان و لغو قراردادهای نظامی امریکا، که در مجموع کاهش توان نظامی و عدم امکان توسعة طرحهای ساختاری ارتش هدف آن بوده است.
از دیگر اقدامات دولت بازرگان است که سازمان ارتش را دچار تزلزل کرد.وشعارها انحلال ارتش از سوی گروهکهای مخالف هماهنگ با سیاست کاهش توان دفاعی ارتش از سوی لیبرالها. و این موضاعات باعث نوعی از هم گسیختگی در مجوعه ارتش بوجود اورد. بدلیل شرایط خاص انقلاب اسلامی و مرحله دگرگونی و عبور ارتش از ارتش شاهنشاهی به ارتش اسلام به کندی پیش می رفت ولی بعدها با حذف بنی صدر با حاکمیت نیروهای خط امام بر ارتش این تحول با سرعت زیادتر انجام شد.« طارق عزیز وزیر امور خارجه عراق سه ماه قبل از حمله طی تحلیلی از اوضاع ایران می‌نویسد: امروز ارتش ایران از هم پاشیده شده استـ»
سپاه نیز بطور دائم درگیر با ضد انقلاب بود و فرصت برپایی تشکیلات و سازمانی که بتواند جلوی تهاجمی نظیر حمله عراق را بگیرد پیدا نکرده بود و همچنین در همین شروع جنگ جریان های حاکم بر کشور (گروه های لیبرال) بیشتر درصدد تضعیف سپاه بودند تا تقویت، چون سپاه وفادار به امام (ره) و نظام جمهوری اسلامی بود.
وضعیت بسیج هم مبهم بود ، با وجود این که سپاه پاسداران تشکیلات بسیج را سازماندهی کرده بود تا مدت ها این کشمکش وجود داشته که بسیج وابسته به سپاه باشد یا نباشد
رژیم بعثی عراق با اطلاع کامل از وضعیت نظامی،سیاسی واقتصادی ایران در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ با تصمیم و طرح قبلی و با هدف برانداختن نظام نوپای جمهوری اسلامی جنگی تمام عیار را علیه ایران اسلامی آغاز کرد. صدام حسین رییس جمهور عراق با ظاهر شدن در برابر دوربین‌های تلویزیون عراق با پاره کردن قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، آغاز تجاوز رژیم بعثی به خاک ایران را اعلام کرد . جنگی نابرابر در شرایطی به ایران اسلامی تحمیل شد که از جانب استکبار جهانی بویژه آمریکا تحت فشار شدیدی قرار داشت و در داخل کشور نیز جناح ‌های وابسته به غرب و شرق، با ایجاد هیاهوی تبلیغاتی و ایجاد درگیری‌های نظامی در صدد تضعیف نظام بودند.
امام خمینی قدس سره در مورخه ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، در پیامی به مناسبت باز شدن مدارس درباره ی آغاز جنگ تحمیلی فرمودند.
«این جنگ، جنگ با اسلام است به هواداری کفر و یک همچنین جنگی برخلاف رضای خداست. و خدای تبارک و تعالی نخواهد بخشید بر این کسانی که بر ضد اسلام قیام کنند به واسطه ی همراهی با کفر.» همچنین امام قدس سره اولین فرمان خود را درباره جنگ در تاریخ ۱/۷/۱۳۵۹، صادر فرمودند. (۱)
در این میان، به دلیل حضور نیروهای لیبرال در رأس امور، از جمله وجود بنی صدر به عنوان ریاست جمهوی، تحریمی داخلی علیه مدافعان انقلاب، صورت گرفت. وبه شدت جلوگیری می کرد از حضور سپاه ونیروهای مردمی درجنگ وهمواره ادعا میکرد که این ها دخالت غیر تخصصی است.در امور جنگ.وهمین امر باعث شد که عراق موفق به تصرف شهرهای مرزی از شمالی ترین نقطه تا سر انجام خرمشهرگردید.سرانجام حضرت امام خمینی قدس سره با توجه به موضع منفی بنی صدر درقبال رزمندگان ارتش اسلام وی رادر تاریخ۲۱/۳/۱۳۶۰ود را از فرماندهی نیروهای مسلح عزل وبلافاصله مجلس عدم کفایت وی را تصویب کرد.
وقتی امام خمینی (ره) در مقام فرماندهی کل قوا بر لزوم شکسته شدن حصر آبادان تأکید کردند ماشین پیشروی ایران در مسیر بازپس‌گیری مناطق اشغالی شروع به حرکت کرد. پس از عملیات ثامن‌الائمه که به محاصره آبادان پایان داد در عملیات طریق‌القدس رزمندگان اسلام بستان را آزاد کردند. دهلاویه ، غرب شوش و دزفول در عملیات بزرگ فتح‌المبین آزاد شد و در نقطه اوج پیروزی‌ها در عملیات بیت‌المقدس خرمشهر نیز آزاد گشت. همه این عملیات‌ها به صورت مشترک و هماهنگ میان نیروهای ارتش و سپاه اعم از زمینی و هوایی اجرا می‌شد….

بخش سوم : پایان جنگ

جنگ هشت ساله که با تحریک و حمایت همه جانبه استکبار جهانی، توسط رژیم بعثی عراق بر مردم ایران تحمیل شد، تنها محدود به خطوط مقدم جبهه ها نبود، بلکه تمام سرزمین اسلامی ما اعم از شهرها و روستاها را در برگرفت.
تجاوز عراق به ایران که در۳۱ شهریور ۱۳۵۹(سپتامبر ۱۹۸۰)، آغاز شد و به مدت ۸ سال ادامه یافت، طولانی ترین و بی سابقه ترین جنگ متعارف قرن حاضر به شمار می رود، چرا که جنگ جهانی اول و دوم مدتی کمتر از هشت سال ادامه یافتند و جنگ های دیگر، مانند جنگ ویتنام شمالی و جنوبی نیز به عنوان یک جنگ متعارف همانند جنگ ایران و عراق شناخته نشده است. تاریخ از هشت سال جنگ برای ایران، شرف و آزادگی و مقاومت و ایمان به خدا را در صفحات خود ثبت کرد، اما از متجاوز و متحدان او که طی هشت سال او را یاری و تشویق کردند، جز به زشتی یاد نخواهد کرد.
امام خمینی قدس سره فرمودند: هر روز ما در جنگ برکاتی داشته‌ایم که در همه صحنه‌ها از آن بهره جسته‌ایم. ما انقلابمان را در جنگ به جهان صادر نموده‌ایم ما مظلومیت خویش و ستم متجاوزان را در جنگ ثابت نموده‌ایم. ما در جنگ پرده از چهره تزویر جهان‌خواران کنار زده‌ایم. ما در جنگ دوستان و دشمنانمان را شناخته‌ایم. ما در جنگ به این نتیجه رسیدیم که باید روی پای خودمان بایستیم. ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. ما در جنگ ریشه‌های انقلاب پربار اسلامی‌مان را محکم کردیم. ما در جنگ حس برادری و وطن‌دوستی را در نهاد یکایک مردم مان باور کردیم. ما در جنگ به مردم جهان و خصوصا مردم منطقه نشان دادیم که علیه تمامی قدرت‌ها و ابرقدرت‌ها می‌توان سالیان سال دفاع کرد. (منشور روحانیت – اسفند ۶۷)

بخش چهارم : بعد از جنگ

جنگ با تمام فراز و فرودهای فراوانی که در طول هشت سال دفاع مقدس داشت .به اتش بس ختم شد. این آتش بس در هاله ای از ابهام قراردارد. تکلیف بندهای قعطنامه ۵۹۸ چه شد.؟ کدام یک از بندهای قعطنامه بطوری جدی پیگیری شد. این دفاع مقدس ازشروع تهاجم دشمن تا مقاومت و تنبه متجاوز های در طول هشت سال بیش از ۹۰ عملیات کوچک وبزرگ را در خود جای داده است.تلخی ها وشیرنی های بسیاری را در یاد ها زنده می کند.
هر چند شروع جنگ تلخ بود. اما این تلخی شیرینی را به این مردم هدیه داد وکه در حالت عادی برای رسیدن به آنها باید قرنها تلاش کرد.
برپایه فرمایش حضرت امام خمینی قدس سره که فرموند جنگ تا پایان رفع فتنه بنابراین ما نمی توانیم پایانی برای جنگ (دفاع مقدس)تصور کنیم.امام فرموند جنگ نعمت است.اثار این برکت نعمت شیرنیی ان همان آغاز جنگ(دفاع مقدس) است نه با پذیرش قعطنامه.چرا که علیرغم پیروزی قاطع رزمندگان اسلام(جمهوری اسلامی ایران)این پیروزی به ذائقه رزمندگان اسلام وملت ایران خوش وشیرین نیامد. زیرا حضرت امام خمینی(ره) پذیرش قعطنامه را به جام زهر و تلختر از ان تعبیر کردند.
و در قستمی دیگر ازسخنان خود خطاب به رزمندگان می فرماید«فرزندان انقلابی ام، ای کسانی که لحظه ای حاضر نیستید که از غرور مقدستان دست بردارید، شما بدانید که لحظه لحظه عمر من در راه عشق مقدس خدمت به شما می گذرد. می دانم که به شما سخت می گذرد، ولی مگر به پدر پیر شما سخت نمی گذرد؟ می دانم که شهادت شیرینتر از عسل در پیش شماست، مگر برای این خادم تان اینگونه نیست؟ ولی تحمل کنید که خدا با صابران است.»درحالی که شروع جنگ وادامه ان را نعمت تلقی کردند.رزمندگانی که در طول دفاع مقدس حضور داشتند.به غیر تکلیف شرعی واحساس مسئولیتی که نسبت به دفاع مقدس داشتند.بعداز رضای خدا دوست داشتند رهبر و مولای آنها پایان دفاع مقدس را شیرین تلقی کرده تا آنها به این شیرنیی افتخار کنند.درضمن دفاع مقدس نه درجنگ بلکه درتمام عرصه های درون انقلاب خودرا نشان داد.حتی در عرصه های امروز کشور خودنمایی می کند.
حتی حضرت امام(ره)3/12/1367 هفت ماه بعد از پذیرش قعطنامهدرجمع طلاب می فرمایید. جنگ ما جنگ حق وباطل بود. وتمام شدنی نیست ،جنگ ماجنگ فقروغنا بود.جنگ ما جنگ ایمان ورذالت بود واین جنگ از آدم تا ختم زندگی وجود دارد.
آیا با بیان این گفتار می شود پایانی برای دفاع مقدس را تصور کرد؟که برآن اساس بزرگ داشتی گرفت؟« هدف از نامگذاری روزها و هفته‌های خاص، بزرگداشت ارزش‌ها و شناسایی پیوندهای دینی، ملی، فرهنگی، علمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در جامعه است که منجر به نوعی همکاری عمومی می‌شود.»ولی آغاز آن را چرا؟می شود به عنوان اولین گام برای دفاع از هرچه که بدست آورده ای جشن گرفت.
بقول شهید چمران وقتی شیپور جنگ نواخته می شود مرد از نامرد مشخص می شود.
نام گذری هفته اول شروع رسمی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران یعنی از ۳۱شهریورلغایت۶ مهرماه به نام هفته دفاع مقدس به دلایل ذیل بهترین زمان می باشد.و ازچند منظر قابل توجه است.
۱-اطاعت وفرمان پذیری از یک مجتعد دینی تحت عنوان ولایت مطلقه فقیه.
۲-ایجاد فضای امن براجرائی شدن شعارهای انقلاب در عرضه های داخلی وخارجی کشور
۳-ثبیت انقلاب اسلامی وفراهم شدن زمینه های صدور آن.
۴-پلایش عناصر ضد انقلاب از عناصر انقلابی.
۵-ظهور ورشد روحیه استقامت،وحدت وپایداری در تمام سطوح جامعه ایرانی.
۶-اعتماد به جوانان وظهور نخبگان جدید در اداره جنگ.درتمامی سطوح
۷-رشد مهندسی دفاعی درفالب جهاد.
حضرت امام رحمت الله علیه می فرمائید لازم است ملت شریف ایران عموما وخصوصا دولتمردان وگویندگان ونویسندگان وشاعران وهنرمندان ازاین قشرهای فداکار هریک به سهم خود قدردانی نمایند ومراحل مختلف پیروزی این حماسه آفرینان را با گفتارونوشتار وکردار خود در معرض نمایش گذارند.ودر محافل\”هفته جنگ\”فواید ونتایج وپیامدهای آن را برشمارند ،و روح شجاع این رزمندگان بزرگ را هرچه بیشتر تقویت کنند. این نگاه حضرت امام به هفته دفاع مقدس است .

پی نوشت ها :

1- صحیفه نور – مجموعه رهنمود های امام خمینی قدس سره – بهمن ماه 1362 – جلد 13 – ص 94.

 

منبع : http://www.rasekhoon.net/article/show-50130.aspx

 

نمونه سوال درس آمادگی دفاعی سال دوم دبیرستان

1 اهداف تشکیل بسیج دانش آموزي را بنویسید

2 عملیات نجات توسط مردم قبل از رسیدن گروه هاي نجات را بنویسید) سه مورد (

3 روش مقابله با آتش( مایعات و برق) را بنویسید .

4 علایم عامل شیمیایی اعصاب را بنویسید

5 اقدامات ویژه براي مقابله با انفجارهاي هسته اي را بنویسید(3مورد)

6 وظایف اسلحه دار را بنویسید(3مورد)

7 در تقسیم بندي اسناد و مدارك خیلی محرمانه را بنویسید

8 علایم نشان دهنده نیاز مصدوم و بیمار به تنفس مصنوعی را بنویسید3مورد)

9 باز و بست سلاح توسط رزمنده به چه منظورهایی انجام می شود ؟

10 حالت هاي تیراندازي را بنویسید .

11 دفاع آگاهانه داراي چند تفاوت مي باشد ؟

12 اهميت آمادگي دفاعي از نظر مقام معظم رهبري را بنويسيد

13 اهداف تشكيل بسيج دانش آموزي چيست ؟ چهار مورد نام ببريد

14 هدف عمده ي دشمن از بمباران شهرها چه بود ؟

15 عمليات نجات توسط مردم قبل از رسيدن گروه هاي نجات را توضيح دهيد

16 روش مقابله با آتش سوزي نوع اول ناشي از مواد خشك را بنويسيد

17 غلظت مواد شيميايي را تعريف كنيد

18 روش مقابله با انفجار هسته اي را نام ببريد .

19 وظايف عمومي يك نگهبان را نام ببريد

20 عوامل افشاي اطلاعات نظامي را ذكر كنيد

21 كمك هاي اوليه را تعريف كنيد .

22 انواع تنفس مصنوعي را نام ببريد

23 برد مفيد و برد نهايي سلاح كلاشينكف را بنويسيد .

24 باز بست سلاح به چه منظورهايي صورت مي گيرد ؟

 

طرح درس آمادگي دفاعي

نام درس: آمادگي دفاعي                اداره آموزش و پرورش نورآباد                        تاريخ: ................. موضوع درس: اسلحه و نحوه عملكرد آن                آموزشگاه: هنرستان سعادت        زمان: 90 دقيقه شماره طرح درس : 10                                     مجري: اسد عبدالهيان
اهداف كلي:	- آشنايي فراگيران با اسلحه و نحوه عملكرد آن - نسبت به شناخت انواع اسلحه علاقه مند شود. -       در ميدان تير از اسلحه بدرستي استفاده كند.
اهداف رفتاري	فراگير در پايان درس بايد بتواند: -       انواع اسلحه را نام ببرد. -       تاريخچه سلاح كلاشنيكف را توضيح دهد. -       سه كشور را كه از سلاح كلاشنيكف استفاده مي كنند نام ببرد. -       نام كشور سازنده سلاح كلاش را بيان كند. -       نام نوع تكميلي سلاح كلاش رابگويد. -       انواع سلاح كلاش را از نظر فنداق آن بيان كند. -       برد مفيد سلاح كلاش را بيان كند. -       متعلقات سلاح كلاش را نام ببرد. -       سه منظور از باز و بسته كردن سلاح را توضيح دهد. -       انواع مهمات كلاش را نام ببرد. -       فشنگ جنگي عادي را با جنگي رسام مقايسه و شباهتها و تفاوتهاي آن را بيان كند. -       كاربرد فشنگ آتش زا و رسام را بيان كند. -       فشنگ جنگي ثاقب را از فشنگ ثاقب انفجاري تشخيص دهد. -       ويژگي خاص فشنگ گازي را توضيح دهد. -       اعمال مكانيكي سلاح را توضيح دهد. -       چهار مورد از اصول ايمني در استفاده از سلاح را توضيح دهد. -       نحوه قلق گيري را با ترسيم شكل توضيح دهد. -       فشنگ جنگي عادي را از ساير فشنگها جدا كند. -       اصول مهم تير اندازي خوب را نام ببرد. -       در ميدان تير اصول تير اندازي را رعايت كند. -       حالتهاي تير اندازي را بيان كند. -       حالتهاي تيراندازي را دركلاس انجام دهد. -       نظر خود را در مورد استفاده و نگهداري بهتر سلاح بيان كند.
روش تدريس	توضيحي – نمايشي – پرسش و پاسخ
وسايل كمك آمزوشي	گچ –تابلو – چارت سلاح – ماكت اسلحه – كتاب درس- CD آموزشي
مدل كلاس	به شكل U
فعاليت مقدماتي	- ورود به كلاس – سلام و احوالپرسي – بررسي وضعيت فيزيكي و رواني فراگيران – حضور و غياب – بيان مناسبت روز يا هفته	5-10  دقيقه
ارزشيابي تشخيصي	- در ارتباط با درس چند سؤال از فراگيران پرسيده مي شود. - دو اسلحه را كه مي شناسيد نام ببريد. - نحوه كار با يك اسلحه را توضيح دهيد. - چگونه مي توان از يك اسلحه مراقبت نمود توضيح دهيد.	5-10  دقيقه
آمادگي و ايجادانگيزه	در ابتدا با نمايش CD در مورد اسلحه توجه فراگيران را به موضوع درس جلب مي نماييم.	5-10  دقيقه
ارائه تدريس	با توجه به ذهنيتي كه فراگيران نسبت به موضوع درس پيدا كرده اند در مورد دو نوع سلاح سازماني كلاش و    ژ 3 صحبت مي نماييم و با استفاده از چارتهاي مربوط به توضيح ويژگي هاي اسلحه كلاش و متعلقات آن      مي پردازيم. با استفاده از ماكت اسلحه قطعات اسلحه را از نزديك به فراگيران نشان داده و از آنها سؤالاتي در مورد اجزاء مهمات و نحوه كار با اسلحه مي پرسيم . با استفاده از تابلو و گچ رنگي سيبل و خال سياه را كشيده و نحوه قلق گيري را توضيح مي دهيم. در ادامه اعمال مكانيكي سلاح را توضيح داده و در صورتي كه فرصت باقي باشد نرم افزار مربوط به كار با اسلحه را دوباره نمايش مي دهيم.	30 دقيقه
خلاصه و جمع بندي	- با كمك فراگيران درس را جمع بندي مي كنيم و در صورتي كه نكته اي باقي مانده باشد به گفته هاي فراگيران اضافه مي كنيم.	10 دقيقه
ارزشيابي پاياني	- از چند نفر از فراگيران سؤالاتي راجع به درس امروز پرسيده مي شود - متعلقات اسلحه كلاشنيكف را نام ببريد. - سه مورد از علل بازديد اسلحه را نام ببريد. - قلق گيري را توضيح دهيد.	10 دقيقه
تعيين تكليف	- درس اين جلسه را مطالعه كنيد. - با هر وسيله اي كه در اختيار داريد ماكت يك اسلحه را بسازيد. - در مورد سلاح سازماني كشورهاي مختلف تحقيق كرده و گزارش تحقيق خود را به كلاس بياوريد.	5 دقيقه

 

طرح درس روزانه درس آمادگی دفاعی

طرح درس روزانه درس آمادگی دفاعی    گروه آمادگی دفاعی سال تحصیلی 92-91

 

نام درس : آمادگی دفاعی کلاس :دوم رياضي تعداد دانش آموز:25	موضوع : اهمیت حفاظت اطلاعات جلسه : 5 تاریخ : 1/8/1391	منبع: کتاب درسی صفحات 65-62 نهج البلاغه امام علی علیه السلام  خطبه 53 – کتب متفرقه	زمان : 90 دقیقه	تهیه کننده : گروه آمادگی دفاعی
هدف کلی	آشنایی دانش آموزان با اهمیت حفاظت از اسرار و اطلاعات و کسب مهارت در این امر
اهداف جزئی	1- آشنایی با چگونگی اسرار جنگ و حفظ آنها جهت جلوگیری از ضربات دشمن 2- آشنایی بانقش اطلاعات نظامی و اهمیت آن در برتری نظامی 3- تعریف اطلاعات ـ حفاظت اطلاعات و ضرورت حفاظت از آن ـ دسته بندی اطلاعات ـ عوامل افشای اطلاعات 4- ضرورت همکاری با مراجع اطلاعاتی و رعایت اصول حفاظتی ـ اسناد و مدارک و حفظ آن به لحاظ گفتاری ـ طبقه بندی و راههای مقابله به افشا و تقسیم بندی اسناد
اهداف رفتاری	فراگیر باید بتواند : 1- اطلاعات و دسته بندی آن را تعریف و تقسیم کند . 2- حفاظت از اطلاعات و علل حفظ آنرا بیان کند . 3- عوامل افشای اسرار و اطلاعات نظامی را نام ببرد . دسته بندی کند ، توضیح دهد. 4- اصول حفاظتی را شناخته و آنرا تعریف کند . 5- نقش گفتار در حفظ یا افشای اسرار را شرح دهد . 6- اسناد را طبقه بندی و حوزه هر کدام را شرح دهد ، مثال بزند و ...
وسایل کمک آموزشی	تخته ـ گچ ـ کتب مربوط به اطلاعات و ... مقالات ـ چنانچه فیلمی از آموزش این مسائل باشد استفاده گردد . حضور در سایت و استفاده از وبلاگهای اطلاعاتی .
فعالیت مقدماتی	ذکر نام و یاد خدا و سلام و احوالپرسی و بررسی حضور افراد در کلاس جهت ایجاد بستری عاطفی برای آماده نمودن آنها و توجه به مباحث مطرح شده
ارزشیابی تشخیص یا ورودی	1- نظر شما در مورد اطلاعات چیست ؟ 2- حفاظت از اطلاعات چه اهمیتی دارد ؟ 3- آیا اطلاعات مربوط به وضعیت درسی یک دانش آموز مهم است ؟ 4- آیا می شود پرونده تحصیلی یک دانش آموز را به همه افراد مراجعه کننده نشان داد ؟ چرا ؟ 5- آیا شما حاضرید اسرار داخل خانه شما را همه بدانند ؟ 6- به نظر شما امکان بروز کدام دسته از مسائل یک جامعه ایرادی ندارد ؟ 7- منظور از اسناد چیست ؟ 8- آیا تا به حال شما از موردی سخن گفته اید که بعد نتیجه منفی داشته باشد ؟ چرا ؟ 9- اگر سندی به شما ارائه دهند و بگویند هیچکس نباید از مفاد آن خبر داشته باشد ، شما چه اقدامی می کنید ؟ 10- سوال امتحانی شما قبل از توزیع را چه کسانی حق رویت دارند ؟ 11- آمار سربازان در یک منطقه عملیاتی از کدام دسته از اسناد است ؟ 12- آیا شما مایلید دیدگاه های قرآن و نهج البلاغه پیرامون اخبار و اطلاعات سری را آماده و به کلاس ارائه نمایید؟ 13- اگر نسبت به اقدامات دشمن بی تفاوت باشیم چه وضعیتی در جامعه پیش می آید ؟ 14- سلاح – مهمات – اماکن – تأسیسات را چگونه باید حفظ کرد ؟ چه طرحی دارید که با هزینه کم نتیجه زیاد عاید شود ؟

 

 

ایجاد انگیزه با طرح سوال	1- آیا شما سازمان اطلاعات و امنیت را در یک کشور لازم می دانید ؟ 2- اگر مشا با یک سخن ، حرکت ، یا عملی روبرو شوید که شک برانگیز باشد چه می کنید ؟ 3- اگر در همسایگی شما افرادی در انحراف جوانان با مواد مخدر فعالیت داشته باشند ، بی تفاوت هستید و .......	' 5
تدریس ابتدایی از طرف معلم با سوال و جواب از طرف دانش آموز	معلم : چرا پیامبر در جنگها تا قبل از حرکت مسیر را مشخص نمی کردند ؟ دانش آموز : امکان لو رفتن طرح ها و ضربه از طرف دشمن بود . معلم : ائمه معصومین نسبت به حفظ اطلاعات چه موضعی داشتند ؟ دانش آموز : جواب و معلم نظرات آنها را کامل می کند که اطلاعات از دیدگاه آنها مهم و زمان ـ مکان ـ نیرو ـ امکانات و شرایط را مد نظر داشتند . معلم : امام علی (ع) در نهج البلاغه به کارگزاران خود سفارش می کند که کار زیر مجموعه را بازرسی کنند . شما چه پاسخی برای این امر دارید ؟ جواب دانش آموز و توضیح معلم که حفظ امانت داری ـ نرمی با مردم ـ مدارا با ارباب رجوع ـ سریع و به موقع انجام شدن امور معلم : چرا در شرایط جنگی یا غیر جنگی کشور سعی می کند اطلاعات از سایر همسایگان و کشورها بدست آورد ؟ جواب دانش آموز و تکمیل صحبتهای آن توسط معلم و ....	' 10
ایجاد انگیزه با نمونه مجدد	به نظرشما علت لو رفتن بعضی عملیات ها در جنگ تحمیلی چه بوده است ؟ آیا پدر یا برادر شما از این مورد در جبهه ها دیده اند ؟ آیا خودتان در کتب و مسائل مربوط به جنگ ها از لو رفتن اطلاعات مطلبی دیده یا شنیده اید و .....	' 5
تدریس معلم به شیوه پرسش و پاسخ و توضیح با مشارکت دانش آموزان	1- تعریف : اطلاعات یعنی چه ؟ و جواب آنرا با کمک دانش آموزان کار می کنیم . 2- اطلاعات به چند دسته تقسیم می شود ؟ روی تخته نوشته و مثالهایی مربوط به آن از قبیل جابجایی نیروی دشمن در مورد نظامی و زمان برگزاری آزمون در غیر نظامی یادداشت می کنیم . 3- آیا می توانید حفاظت اطلاعات را تعریف کنید ؟ جواب را مختصر می گوئیم . 4- علل ضرورت حفاظت اطلاعات چیست ؟ دسته بندی و روی تخته می نویسیم . 5- عوامل افشای اطلاعات چیست ؟ آنها را بیان می کنیم . 6- چرا ضرورت دارد با مراجع قضایی همکاری کنیم ؟ ـ دانش آموزان پاسخ و سوال همگرا از کتاب ـ منظور از ادای تکلیف چیست ؟ 7- چگونه عمل کنیم که دشمن به اطلاعات ما دسترسی پیدا نکند ؟ سوال واگرا خارج از کتاب با توجه به شناخت آنها از اسناد ـ مدارک ـ اماکن ـ سلاحها ـ مهمات ـ تبلیغات و ... مثال : اگر فردی وارد مخزن اصلی سوالات امتحانی شود و بعد معلوم شود سوال قبل از امتحان پخش شده است ، چه اقدامی لازم است انجام شود و .... 8- گفتار چه تأثیری در حفظ اطلاعات دارد ؟ جواب را می گوییم و بحث می کنیم و در همین رابطه راه های افشای اسرار و اندرزها را بحث می کنیم . 9- اسناد را طبقه بندی کنیم یعنی چه ؟ هر کدام را جدا نوشته و پاسخ و توضیح و مثال می زنیم . از دانش آموزان می خواهیم موردهایی غیر از کتاب بیان نمایند . 10- چند مورد در مدرسه از اطلاعات مطرح می کنیم . چرا مدیران براحتی مسائل مالی را مطرح نمی کنند ، توضیح دهید .	' 25

 

 

فعالیت	مسائل مربوط به کلاس ـ مدرسه ـ جامعه را از نظر اطلاعاتی ـ حفاظتی با توجه به آموخته ها دسته بندی کنید . با توجه به مطالب گفته شده نام چهار مرکز مهم از جهت حفاظتی در شهر اصفهان را بنویسید . چگونه آنها را حفظ کنیم ؟ سه نفر بیایند و مطالب خود را به کلاس ارائه دهند . یک نفر یک منطقه جنگی را فرض کند و مسائل مربوط به آن را از جهت اطلاعاتی برشمارد . یک نفر از نهج البلاغه نامه 53 یک مطلب اطلاعاتی ـ حفاظتی بیان کند .	' 15
ارزشیابی پایانی	1- کدامیک از شما دسته بندی اسناد را می داند ؟ 2- منظور از اسناد خیلی سری چیست ؟ 3- چه تفاوتی بین اسناد محرمانه و خیلی محرمانه هست ؟ 4- نقش زنان در حفظ اطلاعات را تشریح کنید و ...	' 5
فرصت سوال	اگر مطالبی به نظر شما قابل مهم نبوده است بیان کنید . سوال کنید . نظر بدهید .	' 5
تعیین تکلیف	با توجه به آموخته های خود مجموعه ای از اسناد سری ـ خیلی سری ـ محرمانه و خیلی محرمانه را شناسایی و در کلاس ارائه دهید . به سایتهای عملیاتی مراجعه و آمار تلفات و ... را بررسی و علت آن را به لحاظ اطلاعاتی نقد کنید . مسائل مربوط به خانه و مدرسه را از جهت سند و طبقه بندی مدارک برشمارید و هر کدام را دسته بندی کنید . در این رابطه از مجلات ـ کتب ـ جنگهای صدر اسلام و دوران امام علی مطلب جمع آوری و به کلاس ارائه دهید . اگر می توانید کاریکاتور از افراد در مورد لو دادن اطلاعات رسم کنید . CD بیاورید و ...	' 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

طرح درس آمادگی دفاعی

بسمه تعالی     IT طرح درس آمادگی دفاعی مبتنی بر
پایه: دوم تاریخ اجرا :12/7/91 مدت جلسه : 90 دقیقه  تهیه کننده :اسدعبدالهيان	موضوع : آشنایی با دفاع منابع: کتاب درسی ، سایتهای مختلف اینترنتی، نر م افزار  طرح درس شماره :  یک	مشخصات
- فراگیران با دفاع و انواع آشنا می شوند . - فراگیران نسبت به شناخت دفاع و اهمیت آ ن علاقه مند می شوند . - فراگیران توانایی دفاع از خود را پیدا می کنند.		اهداف کلی
از دانش آموزان انتظار می رود در پایان درس بتوانند:     - دفاع را تعریف کنند . - انواع دفاع رانام ببرند . - دفاع غریزی را با ذکر مثال توضیح دهند . - دفاع آگاهانه را با ذکر مثال توضیح دهند . - دفاع غریزی را با دفاع آگاهانه مقایسه نموده ، شباهتها و تفاوتهای آنها را ذکر نماید . - اهمیت آمادگی دفاعی را از دید گاه قرآن کریم توضیح دهند . - نتایج وبرداشتهای خود را از آیات قرآن کریم در مورد اهمیت دفاع بیان کنند . -  - نظرخودرا در مورد ملتی که آمادگی دفاعی در برابر دشمن خود نداشته باشد ارائه نماید.  - علت سفارش پیامبر اسلام (ص) به آموزش شنا و تیر اندازی به فرزندان را توضیح دهند - سه راهکار برای دفاع از خود در مواقع خطر یا بروز حوادث ارائه دهند .  - به درس با علاقه گوش دهند . - در مورد چارت دفاعی کشور خود از معلم سو ال بپرسند . - آیات و احادیثی از قرآن و نهج البلاغه در مورد اهمیت دفاع  جمع آوری کنند. - توانایی دفاع از خودرا  در موقع بروز خطر پیدا  کنند .		اهداف رفتاری
Defence- دفاع  Natural Defence-  دفاع غریزی Conscious Defence-  دفاع آگاهانه Defence Readiness-  آمادگی دفاعی		مفاهیم
- کتاب درسی  - رایانه از طریق ارتباط و دسترسی به اینترنت - نر م افزارهای مرتبط با محتوای درس - واژه نامه انگلیسی به فارسی  - تابلو		امکانات و رسانه ها
- توضیحی - یاران در یادگیری - بحث گروهی		روشهای تدریس
Windows- آشنایی با محیط Office(Word  Power point  Exell) - آشنایی با محیط  و چگونگی جستجو و دریافت اطلاعات Internet – آشنایی با		مهارتهای مورد نیاز
پس از ورود به کلاس ، سلام واحوالپرسی ، حضور و غیاب و بررسی و ضعیت فیزیکی و روانی فراگیران موضوع درس بر روی تابلو نوشته میشود .  در ابتدا جهت کسب اطلاع از سطح علمی فراگیران در رابطه با دفاع از آنها خواسته می شود به سوالات زیر به صورت فردی ( 5 دقیقه ) و سپس به صورت تیمی ( 10 دقیقه ) پاسخ دهند : - دفاع را تعریف کنید . - انواع دفاع رانام ببرید . - آمادگی دفاعی چه اهمیتی دارد توضیح دهید . - برای دفاع درموجودات زنده مثال ا  رائه دهید . در ادامه منشی هر تیم پاسخ سوالات تیم خود را به مدت سه دقیقه به کلاس ارائــــــــــه نموده و سپسس از فراگیران خواسته می شود به اسلاید هایی که در این رابطه تهیه شده نگاه کرده و در پایان به مدت ده دقیقه بر داشت خود را یادداشت نمایند .( اسلاید ها پیوست می باشد) این مرحله آمادگی و ایجــــــاد انگیزه بوده و فراگیران رابرای ورود به درس آماده می کند . در ادامه فراگیران در تیمهای سه نفری و به صورت گروهی برداشتهای خود را تکمیل و اصلاح می نمایند . منشی هر تیم خلاصه پاسخ های حاصله از نظرات تیم را به کلاس ارائه می دهد . سپس تیمها در پشت سیستم های رایانه ای قرار گرفته و ضمن مطالعه کتاب درســـی مفاهیم کلیدی آن را در جدولی در برنامه              ذخیره می نمایند . در این مرحله نیز مفاهیم کلیـــدی در رایانه ها جستجو شده و اطلاعات حاصله را ضمن ذخیر ه کردن آدرسها ی مربوطه د رپوشه ای به نام تیم خود در رایانه ذخیره می نمایند . در طی انجام این فعالیت هــــــــا مدیر یادگیری می تواندملاکهــایی را جهت استفاده از پایگاههای  معتبر به صورت اسلاید نمایش دهد  واز فراگیران بخواهد با توجه به این ملاکهـــا به جستجو و تحقیق مبادرت نمایند . پس از ذخیره اطلاعات کسب شده در این مر حلـــــه منشی هر تیم در مدت زمان کوتاهی حدودا 5 دقیقه خلاصه ای از فعالیت انجام شده را به کلاس ارائه می دهد . در این مر حلـــــه فرصت کاوش و جستجو پایان می پذیرد و فراگیران وارد گام  سو م  ، توسعه و تعمیق اطلاعات می شوند . با توجه به اطلاعات جستجو شده و مورد تایید کلاس ، فراگیران آنهــــــا را گسترش و تعمیق بخشیده و در قالبهای مختلفی مانند ؛ مقاله ، نشریه ، بروشور ، جدول ، نمودار و........ در آورده و ضمن ذخیر ه سازی آن در پوشه ی مربوط به تیم خود آن را سازماندهی و به کلاس و مدیر یادگیری ارائه می نمایند . ( در مر حله توسعه و تعمیق اطلاعات ممکن است فراگیران به اطلاعـــــــــات جدیدتری با  قالب بندی ها ی تازه تری دست یابند که این مجموعه اطلاعات می تواند فراتر از مطالب کتاب درسی انها نیز باشد . )		فعالیتهای مقدماتی ، مراحل اجرا( آمادگی جستجوی اطلاعات ، توسعه و تعمیق )
در پایان هر تیم بطور داوطلبانه خلاصــــه ای از آنچه را که بدست آورده است با نوشتن بر روی تابلوی کلاس و یا نمایش تصویری ( اسلاید و .....) ارائه نماید .  ارزشیابی در این نوع تدریس ارزشیابی فرایند مدار بوده و در ضمن انجام فعالیتها و ارائه آن به کلاس ( به صورت فردی و تیمی ) توسط مدیر یادگیری صورت خواهد گرفت ، برای انجام ارزشیابی پایانی مدیر یادگیری می تواند دو الی سه سوال طرح نموده و از فراگیران بخواهد بطور مکتوب و یا شفاهی به آن پاسخ دهند . نمونه سوالات : - دفاع غریزی را با دفاع آگاهانه مقایسه کنید . - بر داشتهای خودر ا از آیات قرآن کریم راجع به اهمیت دفاع ارائه دهد. - نظر خودرا راجع به دفاع و اهمیت آن بیان کند .		خلاصه و جمع بندی ، ارزشیابی پایانی
مطالعه درس برای جلسه آینده  - تحقیق و پژوهش پیرامون اهمیت دفاع از دیدگاه قرآن ( باتوجه به تفسیر آیات مندرج در کتاب ) نهج البلاغه و احادیث  - تهیه مقاله در ارتباط با تکنیکهای دفاع شخصی ، تهیه آلبوم عکس از انوع دفاع در بین موجودات زنده ( حیوانات ، گیاهان و انسانها ). - تکمیل فعالیتهای کلاسی و ارائه آن به صورت مکتوب به مدیر یادگیری  - معرفی سایتهایی جهت مراجعه و جمع آوری اطلاعات                                                                                                                www.defence.gov www.defenceindia.com  www.sajed.ir      www.sardaran.bloogfa.com      www.pe.rain.ru/defence  safety		تعیین تکلیف